Alle soorten › Zangvogels › Troepialen › Geelkaptroepiaal
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Geelkaptroepiaal | Chrysomus icterocephalus
Yellow-hooded Blackbird | Turpial cabeciamarillo
De geelkaptroepiaal is een kleine troepiaal van moerassen in het noorden van Zuid-Amerika. Het mannetje is zwart met een heldergele kap. In het gidsgebied komt hij alleen plaatselijk in Panama voor, aan de noordwestrand van zijn verspreidingsgebied.
Geluid
De zang is een piepend, schurend gekwetter, eindigend in een gerekte, nasale toon. De roep is een kort tsjek.
Opname: David Ricardo Rodríguez-Villamil — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
17–18 cm. Mannetje zwart met een heldergele kop, hals en borst; een smal zwart masker loopt van de snavel naar het oog. Snavel zwart, spits en kegelvormig. Vrouwtje olijfbruin met donkere strepen op de rug, een gele wenkbrauwstreep, een gele keel en een geelachtige borst; de buik is grijsbruin. Jonge mannetjes zijn eerst als vrouwtjes gekleurd en worden geleidelijk zwart.
Verwarringssoorten
De geelkoptroepiaal Xanthocephalus xanthocephalus, een wintergast in Mexico, is groter, het mannetje met witte vleugelvlekken en zonder zwart masker; beide soorten komen in het gidsgebied niet samen voor. Vrouwtjes kunnen lijken op het vrouwtje van de epauletspreeuw Agelaius phoeniceus, dat echter zwaar gestreept is op de onderzijde en geen gele keel heeft.
Leefgebied
Zoetwatermoerassen met riet, lisdodde en hoge grassen, randen van meren en vijvers, en rijstvelden. Broedt in kolonies in de moerasvegetatie. Eet insecten en zaden en foerageert in de vegetatie en op de grond; buiten de broedtijd in troepen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Noorden van Zuid-Amerika, van Colombia en Venezuela tot de Guyana's, het noorden van Brazilië en het oosten van Peru, en op Trinidad. In het gidsgebied plaatselijk in moerassen in het midden en oosten van Panama, vooral in de provincie Panamá.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Panama het best te zoeken in moerassen met riet en hoge grassen in het laagland ten oosten van Panama-Stad; mannetjes zingen vanaf rietstengels en zijn door de gele kap ook op afstand te zien.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd (LC). Wijdverbreid en plaatselijk algemeen in Zuid-Amerika; in het gidsgebied beperkt tot enkele moerasgebieden, waar ontwatering en bebouwing het leefgebied verkleinen.
Wetenschappelijke naam
Chrysomus icterocephalus | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als O[riolus] icterocephalus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chrysomus werd in 1837 ingevoerd door Swainson. Chrysomus is Grieks, van khrusōma 'bewerkt goud, iets van goud', naar het goudgele verenkleed. icterocephalus is Grieks, van ikteros 'geelzucht, geel' en -kephalos '-kop', naar de gele kop van het mannetje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.