Alle soorten › Zangvogels › Spreeuwen › Tristrams spreeuw
Tristrams spreeuw | Onychognathus tristramii
Tristram's Starling | Estornino de Tristram
Tristrams spreeuw is de zwarte spreeuw met de oranje vleugels van de woestijnkloven rond de Rode Zee en de Dode Zee, een van de kenmerkende vogels van de Levant en West-Arabië. Luidruchtige groepen zweven met fluitende roepen langs rotswanden en zijn bij nederzettingen, kampeerplaatsen en uitkijkpunten vaak tam.
Geluid
Zeer kenmerkend: luide, welluidende, glijdende fluittonen, wie-oo-wie en dji-oe, die tussen de kloofwanden weerkaatsen, als een nagefloten fuu-wiet. Groepen maken daarnaast een zacht babbelen en kwetteren.
Opname: Zsombor Károlyi — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
24–26 cm. Een slanke, langstaartige spreeuw met een vrij lange, licht gebogen zwarte snavel en zwarte poten. Het mannetje is glanzend blauwzwart. Het vrouwtje heeft een donkergrijze kop en hals met fijne donkere streepjes, scherp afgezet tegen het zwarte lijf. Beide sekses hebben opvallend roodbruine handpennen met donkere toppen: in zit een smalle oranje rand, in vlucht een grote oranje vlek op de vleugel. De vlucht is snel en licht, met korte glijvluchten langs de rotsen. Jonge vogels lijken op het mannetje maar zijn doffer.
Verwarringssoorten
De Somalische spreeuw (Onychognathus blythii) en de Socotraspreeuw (Onychognathus frater) komen alleen op Socotra voor en overlappen niet. Op afstand kan hij lijken op de waaierstaartraaf (Corvus rhipidurus) of de bruinnekraaf (Corvus ruficollis), maar die zijn veel groter en missen de oranje vleugels. De blauwe rotslijster (Monticola solitarius) heeft geen oranje vleugelvlek en een kortere staart.
Leefgebied
Rotsige kloven, canyons, wadi's en steile berghellingen in woestijn en halfwoestijn, van onder zeeniveau langs de Dode Zee tot hoog in de bergen van Zuidwest-Arabië. Steeds vaker in en rond nederzettingen, kibboetsen, kampeerterreinen, hotels en oases, waar hij afval en fruit eet. Broedt in rotsspleten en holten in gebouwen. Eet vruchten, zaden en ongewervelden, en pikt parasieten van Nubische steenbokken en vee.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de leefgebieden van Noord-Afrika en het Midden-Oosten.
Verspreiding en trek
Standvogel in de Riftvallei en de bergen rond de Rode Zee. In Israël langs de Dode Zee, in de Negev en het Eilatgebergte; in Samaria en Judea in de woestijn van Judea; in Jordanië langs de Dode Zee, in de Wadi Araba, bij Petra en in de Wadi Rum; in Egypte in de Zuid-Sinaï en de bergen bij de Golf van Aqaba (de Oostelijke Woestijn ten westen van de Rode Zee hoort niet tot het vaste areaal). In Saoedi-Arabië langs het hele westelijke gebergte van Midian en de Hejaz tot Asir; in Jemen in het westelijk hoogland en de Tihama-uitlopers, oostwaarts tot Hadramaut; in Oman in Dhofar en in de bergen van Centraal-Oman. Ontbreekt in de Golfstaten. De soort is vrijwel geheel tot het gidsgebied beperkt.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bij Ein Gedi, Masada en Ein Bokek aan de Dode Zee, of bij Petra in Jordanië: groepen komen naar de parkeerplaatsen en picknickplaatsen. Let op de fluittonen die tussen de rotsen weerkaatsen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd. Gaat plaatselijk vooruit door de beschikbaarheid van voedsel bij nederzettingen en toerisme.
Wetenschappelijke naam
Onychognathus tristramii | (Sclater, 1858)
Sclater beschreef de soort in 1858 als Amydrus Tristramii; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Onychognathus werd in 1849 ingevoerd door Hartlaub. Onychognathus is samengesteld uit het Griekse onyx 'nagel, klauw' en gnathos 'kaak'. tristramii eert de Engelse geestelijke, bijbelgeleerde en ornitholoog Henry Baker Tristram (1822–1906). Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Mar Saba bij Hebron.