Alle soorten › Zangvogels › Kraaiachtigen › Maghrebekster
Maghrebekster | Pica mauritanica
Maghreb Magpie | Urraca magrebí
De ekster van Noordwest-Afrika, sinds kort als aparte soort erkend en met zijn hele wereldareaal binnen deze gids. Op het eerste gezicht een gewone ekster, maar met een helderblauwe kale huidvlek achter het oog. In Marokko is hij een vertrouwde verschijning van boomgaarden, akkers en dorpsranden.
Geluid
Een hard, ratelend tsjak-tsjak-tsjak zoals van de ekster, vooral bij alarm om katten, slangen of roofvogels; verder zachtere keel- en kwetterende geluiden tussen partners.
Opname: Stanislas Wroza — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
44–50 cm, waarvan de helft staart. Zwart met een blauwgroene glans op vleugels en staart, een witte buik en witte schoudervlekken, en een kale, hemelsblauwe huidvlek achter en onder het oog. Vergeleken met de ekster zijn het wit van buik en schouders kleiner, de handpennen met minder wit, de stuit zwart zonder lichte band en de vleugels korter, waardoor de lange staart nog langer lijkt. Man en vrouw zijn gelijk. Jonge vogels hebben een kortere staart, minder glans en een vale, nauwelijks blauwe gezichtsvlek.
Verwarringssoorten
Alleen de ekster (Pica pica) lijkt erop, maar die komt in Noordwest-Afrika niet voor: hij heeft een bevederd zwart gezicht zonder blauwe huid (Zuid-Spaanse eksters soms met een klein blauw vlekje), meer wit op schouders en handpennen en een grijswitte band over de stuit.
Leefgebied
Halfopen cultuurland met bomen: olijf- en amandelgaarden, arganbossen, graanakkers met verspreide bomen, cactushagen, oases en palmtuinen, en de randen van dorpen en steden; van zeeniveau tot ongeveer 2300 m. Mijdt gesloten bos en echte woestijn. Het nest is een grote, overdekte takkenbol in een doornige boom, olijf of dadelpalm.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de leefgebieden van Noord-Afrika en het Midden-Oosten.
Verspreiding en trek
Endemisch in de Maghreb. In Marokko wijdverbreid ten noorden en westen van de Sahara: de Atlantische vlakten, de Haouz rond Marrakech, de Souss, de Middenatlas en de oases aan de zuidrand van de Atlas; een enkele melding uit West-Sahara. In Algerije in het noorden, van de kust over de Tell tot de hoogvlakten en de noordrand van de Sahara. In Tunesië schaars en verspreid, met recent achteruitgang. Uit Libië zijn geen zekere recente gegevens.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. apr–sep)
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Marokko is hij overal in de Haouz en de Souss te zien; voor de blauwe vlek moet je dichtbij komen, wat het makkelijkst lukt in de tuinen en de palmeraie van Marrakech of langs de wegen in de Souss bij Taroudant, waar hij op draden en hekken zit.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd (IUCN 2023) en in Marokko algemeen. In Tunesië achteruitgegaan; daar mislukken veel nesten door predatie door klapeksters, slangen en ratten, en de kuifkoekoek (Clamator glandarius) legt eieren in zijn nesten. Omdat hij lang als ondersoort van de ekster gold, is er weinig apart onderzoek.
Wetenschappelijke naam
Pica mauritanica | Malherbe, 1845
Malherbe beschreef de soort in 1845 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Pica werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Pica is het Latijnse woord voor 'ekster'. mauritanica betekent 'van Mauretanië', de Romeinse provincie in Noordwest-Afrika waar de vogel voorkomt. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Oran en Annaba in Algerije.