Alle soorten › Zangvogels › Muggenvangers › Zwartkapmuggenvanger

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Zwartkapmuggenvanger | Polioptila nigriceps

Black-capped Gnatcatcher | Perlita sinaloense

De zwartkapmuggenvanger is een grijze muggenvanger van droog bos en doornstruweel in het westen van Mexico, met een relatief lange snavel. Het mannetje heeft in de broedtijd een volledige zwarte kap. Hij komt vrijwel alleen in het gidsgebied voor.

Zwartkapmuggenvanger (Polioptila nigriceps)
Foto: Dominic Sherony — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Nasale, miauwende roepjes, iets ruwer dan die van de blauwgrijze muggenvanger, en een korte, kwetterende zang.

Luister: RoepXC564906

Opname: Isain Contreras Rodríguez — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

10–11 cm, met een lange staart. Bovendelen blauwgrijs, onderdelen wit. Snavel lang en dun voor een muggenvanger. Het mannetje heeft in de broedtijd een glanzend zwarte kap die tot onder het oog reikt; buiten de broedtijd en bij het vrouwtje is de kop grijs met een witte oogring. Staart sterk getrapt, zwart met wit langs de buitenste veren; van onderen gezien grotendeels wit.

Verwarrings­soorten

De blauwgrijze muggenvanger Polioptila caerulea, die in de winter in hetzelfde gebied voorkomt, heeft een kortere snavel en bij het mannetje alleen een smalle zwarte streep boven het oog. De zwartstaartmuggenvanger Polioptila melanura heeft een van onderen vrijwel geheel zwarte staart. De witteugelmuggenvanger Polioptila albiloris leeft verder zuidelijk.

Leefgebied

Doornstruweel, droog tropisch loofbos en struikgewas langs beken en in droge ravijnen, in laagland en op lage hellingen. Zoekt tussen de bladeren naar kleine insecten en spinnen, vaak in paren.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

Pacifische kant van het westen van Mexico, van Sonora en het zuidwesten van Chihuahua zuidelijk tot ongeveer Colima. Buiten het gidsgebied zeer zeldzaam en plaatselijk in het zuidoosten van Arizona in de Verenigde Staten.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Zoek in begroeide droge ravijnen en langs beken met struiken in Sonora en Sinaloa. Vrouwtjes en vogels buiten de broedtijd lijken sterk op de blauwgrijze muggenvanger; let op de snavellengte.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Plaatselijk vrij algemeen in geschikt doornstruweel en droog bos.

Wetenschappelijke naam

Polioptila nigriceps | Baird, 1864

Baird beschreef de soort in 1864 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Polioptila werd in 1855 ingevoerd door Sclater. Polioptila is Grieks, van polios 'grijs' en ptilon 'veer': 'grijsgeveerd'. nigriceps is Latijn, van niger 'zwart' en -ceps 'koppig', naar de zwarte kap van het mannetje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Mazatlán, Sinaloa, Mexico.