Alle soorten › Hoenderachtigen › Hokko's en chachalaca's › Waglers chachalaca
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Eend- en hoendervogels Galloanserae
Waglers chachalaca | Ortalis wagleri
Rufous-bellied Chachalaca | Chachalaca vientre castaño
De waglers chachalaca is een grote chachalaca van het noordwesten van Mexico, waar zij endemisch is: van het zuiden van Sonora tot het noorden van Jalisco. Kenmerkend zijn de kastanjebruine buik en de kastanjebruine staarttoppen. De soort werd vroeger als ondersoort van de West-Mexicaanse chachalaca beschouwd, die ten zuiden van haar leeft.
Geluid
Groepen zingen een luid, ritmisch koor van vier- tot vijflettergrepige frasen, zoiets als kirr-i-i-kr, vooral bij zonsopgang en in de schemering. Daarnaast kakelende, fluitende en grommende geluiden.
Opname: Barry Edmonston — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
61–68 cm; een grote, slanke chachalaca met een lange staart. Kop en hals zijn grijs, de bovendelen olijfbruin tot grijsbruin. De borst is grijs, de buik en de onderstaartdekveren zijn diep roodbruin tot kastanjebruin. De staart is donker met een groene glans en brede kastanjebruine toppen aan de buitenste pennen. Rond het oog en op de keel zit kale huid, roze tot roodachtig. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De West-Mexicaanse chachalaca Ortalis poliocephala heeft een witachtige buik met een okerkleurige waas en brede bleek okerkleurige in plaats van kastanjebruine staarttoppen; de twee soorten grenzen in Jalisco aan elkaar en vormen daar plaatselijk mengvormen. Het kuifsjakohoen Penelope purpurascens is groter en donkerder, met witte streepjes op hals en borst en een rode keellap.
Leefgebied
Tropisch droogbos en halfgroenblijvend bos, doornbos, oeverbos langs rivieren en arroyo's en plaatselijk mangrove; ook bosranden en struweel bij dorpen en akkers. Van zeeniveau tot ongeveer 1300 m, af en toe tot 2000 m. Leeft in groepjes die door de boomkruinen en struiken klauteren en vruchten, bladeren en bloemen eten.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Endemisch in het noordwesten van Mexico: het zuiden van Sonora, Sinaloa, de westelijke uitlopers van de Sierra Madre Occidental in Chihuahua en Durango, Nayarit en het noorden van Jalisco. Verder naar het zuiden in Jalisco wordt zij vervangen door de West-Mexicaanse chachalaca.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Nayarit rond San Blas, langs bosranden en in de mangrove, en in Sonora in het droogbos rond Álamos. De luide ochtendkoren verraden groepen meestal al van verre.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort is in haar beperkte gebied vrij algemeen en verdraagt gekapt en versnipperd bos goed.
Wetenschappelijke naam
Ortalis wagleri | Gray, 1867
Gray beschreef de soort in 1867 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Ortalis werd in 1786 ingevoerd door Merrem. Ortalis is Grieks voor 'kuiken, jonge hen'. wagleri eert de Duitse zoöloog Johann Georg Wagler (1800–1832), kenner van reptielen en vogels. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Mexico (oorspronkelijk 'Californië en Mexico').