Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Grote kiskadie
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Grote kiskadie | Pitangus sulphuratus
Great Kiskadee | Luis bienteveo
De grote kiskadie is een van de bekendste vogels van Mexico en Midden-Amerika: een luidruchtige, forse tiran met een zwart-wit gestreepte kop en een heldergele buik, die in elk dorp en langs bijna elk water te zien is. Zijn roep kis-ka-die gaf hem zijn naam. In het gidsgebied leeft hij van het noorden van Mexico tot het midden van Panama.
Geluid
Een luid, helder kis-ka-DIE of bien-te-VEO, dat de hele dag te horen is, en daarnaast een schor, aflopend kiiieeuw en luid gekwetter, vaak met twee vogels tegelijk.
Opname: Juan Freile — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
22–24 cm, met een grote kop en een dikke, rechte zwarte snavel. Kruin zwart met een verborgen gele kruinvlek, omringd door een brede witte band die over het voorhoofd en via de wenkbrauwen naar de nek loopt; een breed zwart masker door het oog. Rug olijfbruin, vleugels en staart bruin met duidelijke roodbruine randen. Keel wit, rest van de onderdelen helder geel. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De bootsnaveltiran Megarynchus pitangua heeft een nog bredere, zwaardere snavel, een grijzere kruin en geen roodbruin in vleugels en staart, en roept heel anders. De roodkruintiran Myiozetetes similis en de roestvleugeltiran Myiozetetes cayanensis zijn veel kleiner, met een korte, stompe snavel. De witringtiran Conopias albovittatus is kleiner, met een witte band die de hele zwarte kruin omringt, en leeft in de boomkruinen van het bos. De kleine kiskadie Philohydor lictor (oosten van Panama) is kleiner, met een langere, smallere snavel, en zit altijd laag bij water.
Leefgebied
Bijna elk open of halfopen landschap met bomen in het laagland en de lagere bergen: dorpen, steden, parken, weiland met bomen, oevers van rivieren, meren en lagunes, mangrove en bosranden. Eet van alles: grote insecten, kleine vissen en kikkervisjes die hij vanaf een tak uit het water haalt, hagedissen en ook vruchten. Bouwt een groot, rommelig, overkoepeld nest met een ingang aan de zijkant, in een boom of op een paal.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Van het noorden van Mexico (aan de Pacifische kant vanaf het zuiden van Sonora, aan de Atlantische kant vanaf Nuevo León en Tamaulipas) door heel Midden-Amerika tot het midden van Panama. Buiten het gidsgebied in het uiterste zuiden van Texas en in een groot deel van Zuid-Amerika, tot in het midden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Gewoon in vrijwel elke stad en elk dorp van het laagland, vaak luid roepend op een dak, draad of boom bij water.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Zeer algemeen en profiteert van ontbossing, bebouwing en de aanleg van weiland en vijvers.
Wetenschappelijke naam
Pitangus sulphuratus | (Linnaeus, 1766)
Linnaeus beschreef de soort in 1766 als [Lanius] sulphuratus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pitangus werd in 1827 ingevoerd door Swainson. Pitangus is afgeleid van Pitanguá guaçú, de Tupí-naam voor een grote tiran, mogelijk de grote kiskadie. sulphuratus is Latijn voor 'zwavelkleurig', van sulphur 'zwavel', naar de felgele onderdelen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.