Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Geelnekamazone
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Geelnekamazone | Amazona auropalliata
Yellow-naped Amazon | Loro nuca amarilla
De geelnekamazone is een grote, groene amazone met een gele vlek op de nek. Hij komt alleen in het gidsgebied voor, vooral in het droge Pacifische laagland van het zuiden van Mexico tot het noordwesten van Costa Rica. Door zijn spreekvermogen is hij als kooivogel zeer gezocht, en het uithalen van nesten heeft de wilde populatie tot een fractie van de vroegere omvang teruggebracht.
Geluid
Luid, diep en rollend; een ruw krrah en kruu-kruu, vaak in duetten tussen de partners. Wilde populaties hebben regionale dialecten in hun contactroepen.
Opname: Manuel Grosselet — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
35–38 cm. Overwegend groen, met een gele vlek op het achterhoofd en de nek die bij oudere vogels groter is; soms wat geel op het voorhoofd. Op de armpennen zit een rode vleugelspiegel, de handpennen zijn blauwig en de korte, brede staart heeft een geelgroene punt. De snavel en de poten zijn donkergrijs. Jonge vogels hebben nog geen gele nek. Vogels uit de Mosquitia van Honduras en Nicaragua (A. a. parvipes) hebben rood op de vleugelboeg. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De geelkopamazone Amazona oratrix heeft een gele kop in plaats van een gele nek en een lichte snavel. De geelvoorhoofdamazone Amazona ochrocephala, alleen in Panama, heeft een geel voorhoofd en een rode vleugelboeg. De geelwangamazone Amazona autumnalis is kleiner en heeft een rood voorhoofd. Jonge geelnekamazones zonder geel lijken op de grote amazone Amazona farinosa, maar die heeft een witte oogring en een lichte snavelbasis.
Leefgebied
Tropisch droogbos en halfbladverliezend bos, galerijbos langs rivieren, mangrove, savanne en weiland met verspreide grote bomen, en in de Mosquitia pijnsavanne; meestal in het laagland onder 600 m. Eet zaden, vruchten en bloemen. Broedt in een holte in een grote boom, vaak in weiland met losse bomen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Alleen in het gidsgebied. Langs de Pacifische kant van het uiterste zuidoosten van Oaxaca en Chiapas door Guatemala, El Salvador, Honduras en Nicaragua tot het noordwesten van Costa Rica (Guanacaste). Daarnaast in de pijnsavannen van de Mosquitia in het noordoosten van Honduras en Nicaragua, en op de Bay Islands van Honduras. In veel delen van het gebied verdwenen of zeer schaars geworden.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Guanacaste in Costa Rica zijn groepjes nog te zien in en rond de nationale parken Palo Verde en Santa Rosa, vooral vroeg in de ochtend en bij zonsondergang, als ze tussen slaap- en voedselplaats vliegen.
Staat van instandhouding
Ernstig bedreigd. De populatie is in enkele decennia zeer sterk afgenomen, vooral door het uithalen van jongen uit nesten voor de handel in kooivogels en door het kappen van droogbos. Ook in beschermde gebieden worden nesten leeggehaald.
Wetenschappelijke naam
Amazona auropalliata | (Lesson, 1842)
Lesson beschreef de soort in 1842 als Psittacus (amazona) auro-palliatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Amazona werd in 1830 ingevoerd door Lesson. Amazona komt van 'Amazone', de Franse naam die Buffon aan diverse tropisch-Amerikaanse papegaaien gaf, omdat ze uit het Amazonegebied kwamen. auropalliata is Latijn, van aurum 'goud' en palliatus 'gemanteld', naar de gele vlek op de nek. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Realejo, Nicaragua.