Alle soorten › Gierzwaluwachtigen › Kolibries › Cozumelsmaragdkolibrie

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Vogels van de elementen Elementaves › Nachtzwaluwen en gierzwaluwen Strisores

Cozumelsmaragdkolibrie | Cynanthus forficatus

Cozumel Emerald | Esmeralda de Cozumel

De cozumelsmaragdkolibrie komt alleen voor op het eiland Cozumel voor de oostkust van het schiereiland Yucatán. Lang gold hij als ondersoort van de vorkstaartsmaragdkolibrie, maar het mannetje heeft een duidelijk langere en dieper gevorkte staart. Op het eiland is het een van de gewoonste kolibries, ook in tuinen in de stad.

Cozumelsmaragdkolibrie (Cynanthus forficatus)
Foto: dfaulder — CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een droog, ratelend tsjit of tsjrr, vaak in een snelle reeks bij achtervolgingen.

Luister: RoepXC396266

Opname: Joren van Schie — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

9–10 cm, met een rechte, rode snavel met een zwarte punt. Het mannetje is geheel glanzend groen, op de kruin en de onderdelen helderder, met een lange, diep gevorkte blauwzwarte staart. Het vrouwtje heeft groene bovendelen, een witte streep achter het oog, een donkere oorvlek, lichtgrijze onderdelen en een gevorkte, donkere staart met grijswitte toppen aan de buitenste pennen.

Verwarrings­soorten

Op Cozumel komen geen andere smaragdkolibries voor. De vorkstaartsmaragdkolibrie Cynanthus canivetii van het vasteland en de eilanden langs de noordkust van Yucatán is vrijwel gelijk, maar het mannetje heeft een kortere en minder diep gevorkte staart. De kaneelkleurige amazilia Amazilia rutila is groter en heeft kaneelkleurige onderdelen. Het vrouwtje van de robijnkeelkolibrie Archilochus colubris, een wintergast, heeft een zwarte snavel en geen donkere oorvlek.

Leefgebied

Halfbladverliezend bos, struweel, bosranden, mangroveranden en tuinen met bloeiende struiken, op het hele eiland. Foerageert laag tot middelhoog bij bloemen en vangt kleine insecten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

Endemisch voor het eiland Cozumel in Quintana Roo, Mexico. Waarnemingen op het vasteland en op de andere eilanden voor de kust van Yucatán betreffen de vorkstaartsmaragdkolibrie.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Op Cozumel algemeen, zowel in tuinen en parken in San Miguel de Cozumel als langs de wegen door het bos naar El Cedral en Punta Sur. Vaak bij bloeiende struiken langs bosranden.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Het verspreidingsgebied is klein, maar de soort is op het eiland talrijk en leeft ook in tuinen. Zware orkanen kunnen het bos en de bloemvoorraad tijdelijk sterk aantasten; bebouwing langs de kust neemt leefgebied in.

Wetenschappelijke naam

Cynanthus forficatus | (Ridgway, 1885)

Ridgway beschreef de soort in 1885 als Chlorostilbon forficatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cynanthus werd in 1827 ingevoerd door Swainson. Cynanthus is Grieks, van kuanos 'donkerblauw' en anthos 'bloesem, bloem', naar het blauw glanzende verenkleed. forficatus is Latijn voor 'geschaard, gevorkt' (van forfex 'schaar'), naar de diep gevorkte staart van het mannetje. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cozumel, Mexico.