Alle soorten › Scharrelaarachtigen › Motmots › Bruinkapmotmot
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Roofvogels, uilen, ijsvogels en spechten Afroaves › Muisvogels, scharrelaars en spechten Coraciimorphae › Trogons en holenbroeders Cavitaves › Neushoornvogels, ijsvogels en spechten Picocoraciae › IJsvogels, bijeneters en spechten Picodynastornithes
Bruinkapmotmot | Momotus mexicanus
Russet-crowned Motmot | Momoto corona café
De bruinkapmotmot is de kleinste Momotus-soort van het gidsgebied en een bewoner van droogbos en doornstruweel aan de Pacifische kant van Mexico en in de droge binnendalen van Guatemala. Hij is de enige motmot met een geheel roestbruine kruin en nek. Van de vier Momotus-soorten in het gidsgebied is hij de enige die nooit tot de vroeger zo opgevatte soort Momotus momota werd gerekend.
Geluid
Een laag, ruw en rollend krrruk of rrrah, vaak een paar keer herhaald en vooral in de schemering te horen. Mist de holle, uilachtige hoep-roep van de andere Momotus-soorten.
Opname: Manuel Grosselet — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
30–35 cm, waarvan ongeveer de helft staart. Kruin en nek zijn roestbruin, rug, vleugels en staart groen tot blauwgroen. Een zwart masker loopt door het oog, aan de onderkant begrensd door een smalle turquoise streep. De onderdelen zijn licht groen tot blauwgroen, met op de borst een kleine zwarte vlek met een blauwe rand. De twee middelste staartpennen eindigen in een blauwe, zwart getopte vlag aan een kort kaal stuk schacht. Het oog is rood. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De blauwkruinmotmot Momotus coeruliceps (noordoosten van Mexico) en lessons motmot Momotus lessonii (vanaf Oaxaca en Chiapas zuidwaarts) zijn groter en hebben een blauwe kruin of een zwarte kruin met een blauwe ring, nooit een roestbruine. De wenkbrauwmotmot Eumomota superciliosa heeft een groene kruin, een brede turquoise wenkbrauwstreep, een roestbruine rug en buik en een veel langer kaal stuk in de staart. De rosse motmot Baryphthengus martii heeft wel een roestbruine kop, maar ook roestbruine onderdelen, en leeft in vochtig bos van Honduras tot Panama, buiten het gebied van de bruinkapmotmot.
Leefgebied
Droog en halfbladverliezend bos, doornstruweel, galerijbos en begroeide ravijnen, ook bosranden en weiland met bomen; van zeeniveau tot ongeveer 1500 m, in het Balsasbekken en Oaxaca plaatselijk hoger. Zit lang stil in de onderste en middelste laag en wipt daarbij met de staart. Eet grote insecten, spinnen en kleine hagedissen, en ook vruchten. Broedt in een zelfgegraven tunnel in een oever, wegberm of ravijnwand.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Endemisch voor het gidsgebied. In Mexico aan de Pacifische kant van het zuiden van Sonora en het zuidwesten van Chihuahua over Sinaloa, Nayarit, Jalisco, Colima, Michoacán en Guerrero tot Oaxaca, landinwaarts tot in het Balsasbekken (Morelos, Puebla, Estado de México), en in de droge binnendalen van Chiapas. In Guatemala in de droge Motagua-vallei (Zacapa, El Progreso) en plaatselijk in Huehuetenango. Ontbreekt aan de Golfkant en op het schiereiland Yucatán. Buiten het gidsgebied niet aanwezig.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Rond San Blas in Nayarit, in het droogbos bij Chamela in Jalisco en in de Motagua-vallei bij Zacapa in Guatemala. Een stilzittende vogel verraadt zich vaak door het wippen of slingeren van de staart.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Algemeen in het grootste deel van het gebied en ook aanwezig in gedegradeerd droogbos en halfopen cultuurland met bomen.
Wetenschappelijke naam
Momotus mexicanus | Swainson, 1827
Swainson beschreef de soort in 1827 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Momotus werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Momotus komt van 'momot', een verbastering (Nieremberg, 1635) van een klanknabootsend Nahuatl-woord (Azteeks) voor een tropische vogel met een blauwe kap. mexicanus is Latijn voor 'Mexicaans', naar het land van herkomst van het type. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Temascaltepec, staat México, Mexico.