Bullers pijlstormvogel | Ardenna bulleri

Geluid

Op de kolonie klinkt 's nachts een schor, kakelend gekras uit de broedholen, waarmee de partners elkaar in het donker terugvinden; overdag is het er stil, want de vogels zijn dan op zee. Buiten het broedseizoen, dus ook voor de kust van Noord-Amerika, is de soort vrijwel geluidloos. Wat je op een boottocht hoort is hooguit het zachte klappen van de vleugels bij het opstijgen van het water.

Herkenning

De bovendelen zijn lichtgrijs met een scherp donkerbruin patroon dat een brede M vormt over rug en vleugels, een kenmerk dat op afstand al opvalt. De kop draagt een donkere pet die scherp afsteekt tegen de witte keel en onderdelen, en de staart is spits en donker met een lichte punt. De vlucht is licht en soepel, met lange glijfasen op stijf gehouden, licht naar achteren geknikte vleugels. Er is geen kleurvorm en de geslachten verschillen niet zichtbaar; juveniele vogels lijken op de volwassen vogels.

Verwarrings­soorten

De grootste verwarring is met de chileense grote pijlstormvogel (Ardenna creatopus), die dezelfde wateren en hetzelfde seizoen deelt maar bruinachtige, egaal getinte bovendelen zonder scherpe M-tekening heeft, samen met een roze snavel met zwarte punt. Op grotere afstand kan ook de kleinere Cooks stormvogel verwarring geven, maar die heeft een veel kleinere, dunnere snavel en een snellere, fladderende vlucht. De scherpe, contrastrijke bovendeeltekening blijft bij Bullers pijlstormvogel het beste kenmerk.

Leefgebied

Buiten het broedseizoen houdt de soort zich op boven open oceaanwater, met een voorkeur voor de overgangszones waar koude en warme stromingen elkaar ontmoeten en voedsel naar het oppervlak brengen. Hij komt zelden dicht bij de kust en wordt vrijwel altijd vanaf een boot gezien, ver buiten zicht van het strand. Op de broedplaats zelf gaat het om steile, met bos begroeide eilandhellingen waarin de vogels hun broedholen graven.

Verspreiding en trek

De hele wereldpopulatie broedt op de Poor Knights-eilanden voor de noordoostkust van het Noord-Eiland van Nieuw-Zeeland, waar recent bijna tachtigduizend bezette holen zijn geteld. Na het broedseizoen trekken de vogels in mei noordwaarts de Grote Oceaan over naar de westkust van Noord-Amerika, waar ze van juni tot november verblijven, met een duidelijke piek in september en oktober, voordat ze in het najaar terugkeren naar Nieuw-Zeeland. Ze zijn dan te zien voor de kust van Californië, Oregon en Washington.

• Broedvogel (zomer)
• Winter
• Doortrek
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Waar en wanneer kijken

Ga in september of oktober mee op een boottocht vanaf Monterey Bay of de kust van Washington en let op de heldere, contrastrijke M-tekening op de rug: die is op ruime afstand al te zien, ook tussen groepen van andere, egaler getinte pijlstormvogels. De soort komt zelden dicht bij de boot en blijft meestal op enige afstand rondcirkelen.

Staat van instandhouding

Met bijna tachtigduizend bezette holen op de Poor Knights-eilanden en een geschatte wereldpopulatie van ruim een miljoen vogels is het aantal op zich niet klein, maar omdat vrijwel de hele soort van één beschermd eilandje afhankelijk is, geldt hij als kwetsbaar (VU): een enkele ramp op die ene plek zou de hele soort treffen. Bijvangst in de visserij op de lange trekroute over de Grote Oceaan is de belangrijkste bekende bedreiging buiten de kolonie.

Wetenschappelijke naam

Ardenna bulleri | (Salvin, 1888)

Salvin beschreef de soort in 1888 als Puffinus bulleri; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Ardenna werd in 1853 door Reichenbach ingesteld. De soortnaam eert Walter Buller, een negentiende-eeuwse Nieuw-Zeelandse jurist en ornitholoog wiens standaardwerk over de vogels van Nieuw-Zeeland hem tot autoriteit op dat gebied maakte. De typelocatie is simpelweg Nieuw-Zeeland.