Mannetje ornaatelfje in prachtkleed op een tak, met veel omgeving in beeld

Vorstmans Gids
van de
Australische en
Nieuw-Zeelandse Vogels

Een gids voor vogelaars: veldkenmerken, verwarringssoorten, geluid en de beste momenten om te kijken — ingedeeld naar orde, familie en geslacht.

Foto: pen_ash · Unsplash License · Unsplash

Opzet en verantwoording

Australazië is de wieg van de zangvogels. Bijna zes van elke tien vogelsoorten ter wereld zijn zangvogels, en de genetische stamboom laat zien dat die hele groep hier is ontstaan, op het zuidelijke landblok dat later Australië en Nieuw-Guinea werd, en zich van hieruit over de wereld heeft verspreid — de kraaien, de mezen, de lijsters en de zangers van het noordelijk halfrond zijn allemaal latere takken. Aan de voet van die stamboom staan vogels die nergens anders voorkomen: de lierstaarten Menura, die hun eigen omgeving vier minuten lang nabootsen, en de prieelvogels, die bouwen en versieren zonder dat er een nest uit voortkomt. Wie hier naar een honingeter of een elfje kijkt, kijkt naar de oudste tak van een groep die in Europa en Noord-Amerika alleen in haar jongste vorm te zien is.

Aan de andere kant van de Tasmanzee ligt het omgekeerde geval. Nieuw-Zeeland is tachtig miljoen jaar geleden van Gondwana losgeraakt en heeft die hele tijd zonder landzoogdieren doorgebracht. Vogels namen hun rollen over: een grazer, een graver, een nachtelijke insecteneter met een reukzin en snorharen, een roofdier bovenaan. Veel van die vogels raakten hun vermogen tot vliegen kwijt, want er was niets om voor weg te vliegen. Sinds de mens er ratten, hermelijnen en katten bracht, is dat weerloos gebleken: de moa's, de huia, de lachuil en de stephenseilandwinterkoning zijn verdwenen, en van wat er over is leeft een groot deel op eilanden waar de roofdieren zijn uitgeroeid. Uitgestorven soorten staan niet in deze gids — dit is een gids om mee te kijken — maar zonder hen is het verhaal niet te vertellen.

De soorten staan in de volgorde van de stamboom: per clade, orde, familie en geslacht. Zo zie je meteen waarom een kea bij de papegaaien onderaan de papegaaienstamboom staat, waarom een kookaburra een ijsvogel is die niet vist, en waarom een valk bij de zangvogels hoort en niet bij de haviken. De verspreidingskaart heeft twee lagen: de seizoenskleur van een staat of regio, en daaronder een dichtheid die per hokje uit de waarnemingen is geteld. Wat die gegevens wel en niet dragen staat op de bronnenpagina.

De stamboom van de Australische en Nieuw-Zeelandse vogels

22 clades, 26 ordes, 105 families, 857 soorten

De boom gaat laag voor laag omlaag: van de hoofdtakken van de vogelstamboom via steeds kleinere clades naar de ordes, families en soorten. Elke clade heeft een naam — sommige zijn vertrouwd, andere pas in 2024 benoemd. Waar de genetische steun zwak is, staat dat erbij.

Bron van de indeling: indeling en volgorde van ordes, families, geslachten en soorten volgen AviList; de clades erboven volgen de familiegenomen-stamboom van het B10K-project en dragen namen uit de PhyloCode. AviList v2025b · Stiller et al. 2024, Nature 629, 851–860 (B10K)

Bekijk alle soorten →

Over deze site

Vorstmans Gids van de Australische en Nieuw-Zeelandse Vogels is een educatieve site over de vogels van Australië, Nieuw-Zeeland en Norfolk, gemaakt voor mensen die verder willen dan de eerste determinatie. De site is bewust licht gebouwd: statische HTML, geen trackers, geen cookies.

Alle foto's op deze site staan onder een Creative Commons-licentie of in het publiek domein en worden met naam van de maker en licentie vermeld.

Op je telefoon

Deze site is ook te gebruiken als app: met een eigen icoon op je beginscherm, en zonder de adresbalk van de browser eromheen. Er komt niets bij uit een appstore — het is dezelfde site, alleen anders geopend, zonder installatie en zonder account.

Op iPhone en iPad (Safari)
  1. Open deze site in Safari.
  2. Tik op het deelicoon onderin — het vierkantje met het pijltje omhoog.
  3. Scroll naar “Zet op beginscherm” en tik erop.
  4. Pas de naam eventueel aan en tik rechtsboven op “Voeg toe”.
Op Android (Chrome)
  1. Chrome toont onderin meestal vanzelf een balk “App installeren” — tik daarop.
  2. Staat die balk er niet, tik dan op het menu met de drie puntjes rechtsboven.
  3. Kies “App installeren” of “Toevoegen aan startscherm” en bevestig met “Installeren”.

Samsung Internet noemt dit net iets anders: “Pagina toevoegen aan”, dan “Startscherm”.

De taal die je dan krijgt is de taal waarin je de site aan het lezen was toen je hem toevoegde — wil je een andere taal, open de site opnieuw in die taal en voeg hem dan pas toe.

Verder verandert er niets: dezelfde bladzijden, dezelfde inhoud, gewoon via internet, alleen zonder de balk van de browser eromheen.

Weer verwijderen
  • iPhone/iPad: hou het icoon ingedrukt, kies “Verwijder app” en dan “Verwijder van beginscherm”.
  • Android: hou het icoon ingedrukt en sleep het naar “Verwijderen”, of kies “De-installeren”.