Nepenthes hamiguitanensis

Herkenning

Een klimplant tot vier meter met ronde stengels van bijna een centimeter dik. De bladeren van de klimstengel zijn gesteeld, met een elliptische tot langwerpige bladschijf van 20 tot 25 cm lang en 6 tot 9 cm breed, een stompe top en drie lengtenerven aan weerszijden van de middennerf. Grove, korte, lichtbruine tot witte haren staan vooral langs de bladranden, en de bladschijf is ook aan de bovenkant behaard. De bovenbekers zijn gedrongen: tot 20 cm hoog en 9 cm breed, onderaan trechtervormig met een duidelijke heup en daarboven cilindrisch versmald naar de mond, die scheef staat en 6 tot 8 cm breed is. Het peristoom is ongeveer een centimeter breed, met zeer fijne ribben. Het deksel is hartvormig, ongeveer vijf centimeter breed, gelijkmatig bezet met klieren. De bekers zijn meestal geheel roomwit, soms rood gespikkeld op een geelachtige grond; het peristoom is roomwit, rood gestreept of donkerrood.

Gelijkende soorten

Op dezelfde berg groeien drie verwante soorten. Nepenthes micramphora is in alle opzichten kleiner, met bekers van enkele centimeters, en is vrijwel kaal behalve de bloeiwijze. Nepenthes peltata heeft heel andere, grote, bolle onderbekers, een rank die schildvormig onder de bladtop is ingeplant, en vormt geen klimstengels of bovenbekers. Nepenthes mindanaoensis heeft langgerektere bovenbekers en een spitse in plaats van stompe bladtop. Cheek en Jebb noemen de gedrongen bovenbekers, met een lengte-breedteverhouding van 2 tot 2,5 op 1, en de behaarde bovenkant van het blad als kenmerken binnen de Nepenthes alata-groep.

De val en hoe hij werkt

Een bekerval van de Nepenthes alata-groep, met gedrongen, roomwitte bovenbekers en een brede mond. Het fijn geribde peristoom wordt glad zodra het nat is, en de klieren onder het deksel, gelijkmatig over de hele onderkant verdeeld, lokken insecten naar de rand. De heupvormige verbreding onderaan de beker, waarboven de wand zich naar de mond toe versmalt, bemoeilijkt het ontsnappen. Onderbekers zijn alleen aan zaailingen waargenomen, zodat volwassen planten vrijwel uitsluitend bovenbekers dragen. De roomwitte kleur kan in het schemerige bos opvallen, maar prooionderzoek aan deze soort is niet gepubliceerd.

Standplaats en ecologie

Primair, intact bergbos en bosranden op de topkam van de berg, tussen 1200 en 1600 m, vooral boven 1400 m (B1). De soort geeft de voorkeur aan halfschaduw en veel regen. Hoewel de berg ultramafisch is, groeit ze niet per se op ultramafische bodem, omdat de humusrijke strooisellaag in het bos een eigen, organische groeiplaats vormt. Het open bonsaibos op het plateau van de berg is juist niet haar habitat. De populatiedichtheid is geschat op twee tot drie planten per 50 vierkante meter.

Verspreiding en hoogte

Endemisch op Mount Hamiguitan in de provincie Davao Oriental, in het uiterste zuidoosten van Mindanao, Filipijnen, en daar beperkt tot de topkam. Onze eigen soortenlijst noemt 'Mount Hamiguitan, Mindanao', wat met de literatuur overeenkomt. De berg maakt deel uit van het Mount Hamiguitan Range Wildlife Sanctuary, dat in 2014 als werelderfgoed van UNESCO werd erkend. De soort is veel plaatselijker dan Nepenthes micramphora en Nepenthes peltata, die op dezelfde berg een ruimer hoogtebereik hebben.

• Waargenomen (hokken van een graad)

Vormen en variatie

Er zijn geen variëteiten of vormen beschreven. Over de status van de soort bestaat verschil van mening: de taxonoom Jan Schlauer behandelt haar als de hybride Nepenthes micramphora × Nepenthes peltata, terwijl de beschrijvers een recente kruising onwaarschijnlijk achten en spreken van een soort van mogelijk hybridogene oorsprong. Een argument daarvoor is dat in het veld geen tussenvormen met onderbekers werden gevonden. Bevestigde natuurlijke hybriden zijn niet bekend, al kunnen sommige planten op de berg kruisingen zijn; verschillende bloeitijden lijken kruising te beperken.

Waar en wanneer te zien

Mount Hamiguitan is een beschermd gebied met beperkte toegang: bezoek is alleen mogelijk met vergunning en onder begeleiding van erkende lokale gidsen. De tocht naar de topkam is lang en nat. Zoek in het gesloten bergbos en langs bosranden, niet op het open bonsaiplateau, en kijk naar roomwitte, gedrongen bekers in de halfschaduw. Op dezelfde tocht zijn vaak ook Nepenthes micramphora en Nepenthes peltata te zien, wat de verschillen tussen de soorten goed laat zien. Volg de parkregels strikt en neem niets mee.

Staat van instandhouding

De soort is nog niet door de IUCN beoordeeld en staat daarom als 'niet geëvalueerd' (NE) in deze gids. De beschrijvers stelden zelf een beoordeling als kwetsbaar (Vulnerable) voor, omdat de soort van één bergkam bekend is. Dat de berg sinds 2014 werelderfgoed is en de toegang streng is geregeld, biedt goede bescherming. Als lid van het geslacht Nepenthes staat de soort in CITES bijlage II, zodat internationale handel in wilde planten een vergunning vereist. Klimaatverandering vormt op termijn een risico voor een soort die alleen in de topzone van één berg voorkomt.

Wetenschappelijke naam

Nepenthes hamiguitanensis | Gronemeyer, Wistuba, Heinrich, McPherson, Mey & Amoroso, 2010

Nepenthes hamiguitanensis werd in juli 2010 beschreven door Thomas Gronemeyer, Andreas Wistuba, Volker Heinrich, Stewart McPherson, François Sockhom Mey en Victor B. Amoroso, in deel 2 van McPhersons boek Carnivorous Plants and their Habitats. Het holotype (V. Amoroso & R. Aspiras CMUH00006494) werd op 13 maart 2007 verzameld op de bosrand langs het pad naar San Isidro op de toprug van de berg Hamiguitan, op 1310 m hoogte, en ligt in het herbarium van de Central Mindanao University, Musuan, Bukidnon, Mindanao, Filipijnen. De toprug van de berg Hamiguitan, langs het pad naar San Isidro, Mindanao, Filipijnen, op 1310 m hoogte. De naam is afgeleid van de berg Hamiguitan, waar de soort endemisch is, met het Latijnse achtervoegsel "-ensis" ("afkomstig van").

World Checklist of Vascular Plants (WCVP), via Plants of the World Online (POWO), Royal Botanic Gardens, Kew.