Edmigazelle | Gazella cuvieri

Sporen

Het slot is klein, smal en spits en lijkt op dat van de dorcasgazelle. Omdat de dieren overdag in struweel liggen en in de schemering naar open terrein komen, zijn sporen het meest te verwachten op de overgang van struweel naar grasland.

Herkenning

Een middelgrote gazelle van 95 tot 105 cm kop-romplengte, 60 tot 69 cm schouderhoogte en 15 tot 35 kg; bokken wegen 20 tot 35 kg, geiten 15 tot 20 kg. De staart is 15 tot 20 cm lang en geheel zwart. De bovenzijde is grijsbruin, donkerder dan bij andere gazellen, en een brede donkere band op de flank scheidt de bovenzijde van de witte buik. Het achterste is wit met aan weerszijden een zwarte streep. Het gezicht heeft donkere strepen van het oog naar de mond en een zwarte vlek op de neusrug. De oren zijn lang en smal. Beide seksen dragen hoorns: bij de bok 25 tot 37 cm, aan de basis zwaar geribd, bij de geit 20 tot 30 cm, smaller en gladder.

Gelijkende soorten

De dorcasgazelle is lichter, zandkleurig tot roodachtig beige, met een smallere roodbruine flankstreep en liervormige hoorns, en leeft in woestijn en halfwoestijn aan de voet van het gebergte. De duingazelle is vrijwel crèmewit en leeft in de duingebieden van de Sahara. De damagazelle is veel groter, wit met een roodbruine kop en hals, en leeft in Marokko alleen in omheinde reservaten.

Leefgebied

Zandige en stenige heuvels, plateaus, dennenbossen van Aleppoden, herstellend bos en struweel in het Atlasgebergte en de voorgebergten. Overdag houden de dieren zich op in struweel en bos; in de vroege ochtend en de avond grazen ze op lage graslanden in open dalen.

Verspreiding

Noordwest-Afrika: Marokko met de Westelijke Sahara, Algerije en Tunesië, vooral in en langs het Atlasgebergte. In Tunesië leeft de soort onder meer in het nationaal park Chambi. De verspreiding bestaat uit versnipperde populaties, en het totaal wordt op minder dan 2000 dieren geschat.

• Inheems
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Levenswijze

De edmigazelle is vooral in de schemering en 's nachts actief: overdag in dekking, 's avonds en 's nachts grazend in open dalen. Ze eet grassen, kruiden en bladeren van struiken. De dieren leven in kleine gemengde groepen van meestal ongeveer vier, zelden meer dan acht, met meestal één bok en tot drie geiten met jongen. De paartijd valt in de winter; na een dracht van ongeveer 160 dagen worden in het voorjaar één of twee jongen geboren. Tweelingen zijn frequent, bij ongeveer 40 procent van de geboorten. Geboortepieken vallen in de regenrijke perioden van maart tot mei en in oktober, en geiten kunnen twee keer per jaar werpen. Geiten zijn vanaf ongeveer 7 maanden geslachtsrijp.

Waar en wanneer kijken

In Tunesië is het nationaal park Chambi bij Kasserine een van de gebieden waar de edmigazelle te zien is, vroeg in de ochtend aan de rand van het dennenbos. De dieren zijn schuw en vluchten bij verstoring snel het struweel in; zoek vanaf een hoger punt met een verrekijker de open plekken en dalen af.

Staat van instandhouding

Kwetsbaar (VU, 2016). De soort nam in de twintigste eeuw sterk af door de jacht. Huidige bedreigingen zijn verlies van leefgebied door begrazing door vee en omzetting in landbouwgrond, en concurrentie met schapen en geiten. Door bescherming zijn populaties plaatselijk hersteld.

Wetenschappelijke naam

Gazella cuvieri | (W. Ogilby, 1841)

W. Ogilby beschreef de soort in 1841 als Antilope cuvieri; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Gazella gaat via het Frans en het Spaans terug op het Arabische ghazāl 'gazelle'. cuvieri eert de Franse anatoom Georges Cuvier (1769–1832), de grondlegger van de vergelijkende anatomie. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Marokko.