Alle soorten › Zangvogels › Vliegenvangers en tapuiten › Roodkaplawaaimaker
Roodkaplawaaimaker | Cossypha natalensis
Red-Capped Robin-Chat | Cosifa de Natal
De roodkaplawaaimaker is een verborgen levende, felgekleurde lawaaimaker van dicht laagland- en kustbos. Hij wordt veel vaker gehoord dan gezien: zijn zang is een eindeloze reeks nabootsingen van andere vogels.
Geluid
De zang is een lange, gevarieerde stroom van nabootsingen van onder meer de Afrikaanse zeearend, kuifkoekoeken, bulbuls en klauwieren, afgewisseld met eigen zachte fluittonen, see-saw, see-saw. De roep is een zacht, droevig tsjie-a-tsjie of see-saa, bij alarm een raspend trrrr. Zingt vooral bij zonsopgang, vaak al in het donker.
Opname: Louis A. Hansen — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
Een compacte lawaaimaker van 16 tot 18 cm. Kop, nek en de hele onderzijde zijn helder oranjerood, zonder wenkbrauwstreep; de kruin en achterhals zijn iets donkerder roestbruin. Rug en vleugels zijn leiblauw tot blauwgrijs, de stuit en de buitenste staartpennen oranje, de middelste staartpennen zwart. Snavel zwart, poten roze- tot grijsbruin. De seksen zijn gelijk. Jonge vogels zijn donker gevlekt met okerkleurige vlekjes. Zit vaak stil en rechtop in de schaduw en wipt dan langzaam met de staart.
Verwarringssoorten
De choristerlawaaimaker (Cossypha dichroa) is groter, met een donkere leigrijze kop en rug en een oranje onderzijde, en leeft in hoger gelegen bergbos. De witbrauwlawaaimaker (Cossypha heuglini) en de Kaapse lawaaimaker (Dessonornis caffer) hebben een zwarte kop met een witte wenkbrauw. De gele buik van het sterrenpaapje (Pogonocichla stellata) en de oranje flanken van de bruinflankjanfrederik (Dessonornis anomalus) zijn in de schemer van het bos soms verwarrend; let op de volledig oranje kop.
Leefgebied
Dicht, groenblijvend laagland- en kustbos, oeverbos, dichte bosjes in savanne en kloven, en in de Oost-Kaap en KwaZulu-Natal ook grote tuinen met inheemse begroeiing. Meestal onder de 1500 m, in Angola en Zambia ook hoger. Foerageert op de grond op insecten en eet ook bessen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
In Zuid-Afrika in de oostelijke kustgebieden van de Oost-Kaap en KwaZulu-Natal en in het laagveld en de randen van het Escarpment van Mpumalanga en Limpopo; verder Eswatini, Mozambique, het oosten en noorden van Zimbabwe, Malawi, Zambia en het noorden en westen van Angola. Buiten het gebied tot in Kenia, Somalië en Kameroen.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Luister bij zonsopgang in kustbos, zoals bij St Lucia of rond Durban, naar een vogel die de ene soort na de andere imiteert: dat is vaak deze lawaaimaker. Wacht daarna stil aan de rand van een open plek in het bos; de vogel verschijnt meestal laag in de schaduw.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Wijdverbreid en plaatselijk algemeen; de aantallen zijn stabiel. Het verlies van kustbos door bebouwing en van oeverbos door kap raakt de soort lokaal, maar ze bewoont ook goed begroeide tuinen.
Wetenschappelijke naam
Cossypha natalensis | Smith, 1840
Smith beschreef de soort in 1840 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Cossypha werd in 1825 ingevoerd door Vigors. Cossypha komt van het Griekse kossyphos, 'merel' — naar de merelachtige bouw en de luide, melodieuze zang van de lawaaimakers. natalensis betekent 'uit Natal', de streek rond Durban waar het eerste exemplaar werd verzameld. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Durban, Zuid-Afrika.