Alle soorten › Zangvogels › Vinkachtigen › Mozambiquesijs
Mozambiquesijs | Crithagra mozambica
Yellow-Fronted Canary | Serín Frentiamarillo
De Mozambiquesijs is de kleine, felgele kanarie van het oostelijke en noordelijke bosveld: een levendige, luid zingende vogel met een helder gele wenkbrauw, een donkere baardstreep en een gele stuit. Hij is een van de talrijkste zaadeters van tuinen, bosranden en oude akkers.
Geluid
Een aanhoudend herhaalde, heldere en welluidende zang van korte frasen, zie-zie-zerie-tsjerie-tsjie, vaak vanaf een hoge tak of in een zangvlucht. De roep is een kort, stijgend tsirrip of een zacht tsjie-oe, veel gehoord van foeragerende groepjes.
Opname: Marna Buys — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
11 tot 13 cm, compact met een kleine grijze kegelsnavel. Het mannetje heeft een grijsgroene kruin met een gele voorhoofdsvlek, een brede gele wenkbrauwstreep, een donkere oogstreep en een smalle donkere baardstreep die een gele wang omsluiten. De rug is olijfgroen met vage strepen, de stuit helder citroengeel en de onderdelen egaal geel. De staart is donker met witte uiteinden. Het vrouwtje is doffer, met een vaag gestreepte groengrijze rug en een smal, onderbroken grijsachtig borstbandje van vlekjes. Jonge vogels zijn bleker en op de borst fijn gestreept.
Verwarringssoorten
De geelbuikkanarie (Crithagra flaviventris) is groter en forser, met een zwaardere snavel en een groene, niet gele stuit; hij leeft vooral in het droge westen. De zwavelkanarie (Crithagra sulphurata) is duidelijk groter, met een zware, bolle snavel en een doffer groengeel gezicht zonder scherpe kopstrepen. De geelborstkanarie (Crithagra citrinipectus) heeft een geel keel-borstschild dat scherp afsteekt tegen een witte buik en een zwarte kin bij het mannetje. De zwartkeelkanarie (Crithagra atrogularis) is grijsbruin met alleen een gele stuit.
Leefgebied
Open bosveld en savanne met verspreide bomen, bosranden, rivierbosranden, braakliggende akkers, plantages, tuinen en parken, van zeeniveau tot in het middengebergte. Foerageert in paren en kleine groepen op de grond en in lage kruiden naar zaden van grassen en onkruiden, ook knoppen en insecten. Mengt zich buiten de broedtijd met andere kanaries en astrilden bij drinkplaatsen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
In het gebied algemeen in het noordoosten van Zuid-Afrika (Limpopo, Mpumalanga, KwaZulu-Natal en de oostelijke Oost-Kaap), in Eswatini, heel Mozambique, Zimbabwe, Malawi, Zambia en Angola, en in het noorden van Botswana en het noordoosten van Namibië (Kavango, Zambezi); ontbreekt in het droge westen en in de Karoo. Daarbuiten over een groot deel van Afrika ten zuiden van de Sahara, van Senegal tot Ethiopië; ingevoerd op Mauritius, Réunion en elders.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Wintergast (ca. apr–sep)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Een goede referentiesoort voor de andere gele kanaries: prent het kopspatroon en de gele stuit in, want die zie je bij het opvliegen het best. In tuinen met een zaadvoerplaats en bij vogelbaden in Kruger, Hluhluwe of Mana Pools is hij vrijwel dagelijks te zien. De soort wordt veel als kooivogel gehouden, zodat ontsnapte vogels buiten het natuurlijke areaal kunnen opduiken.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Algemeen tot zeer algemeen en profiteert van cultuurland en tuinen. De vangst voor de kooivogelhandel speelt plaatselijk mee, maar zonder aantoonbaar effect op de aantallen.
Wetenschappelijke naam
Crithagra mozambica | (Müller, 1776)
Müller beschreef de soort in 1776 als Fringilla mozambica; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Crithagra werd in 1827 ingevoerd door Swainson. Crithagra komt van het Griekse krithē, 'gerst', en agra, 'jacht' — een 'gerstjager', naar het zaadetende dieet van deze kanaries en zaadeters. mozambica verwijst naar Mozambique, waar het eerste exemplaar vandaan kwam. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Mozambique.