Alle soorten › Zangvogels › Hyliota's › Mashonahyliota
Mashonahyliota | Hyliota australis
Southern Hyliota | Hiliota Austral
De Mashonahyliota is een klein zwart-wit-geel kruinvogeltje dat vrijwel alleen in miombo leeft. Het is de enige hyliota die ten zuiden van de Zambezi geregeld voorkomt, en een van de gezochte soorten van het miombo op het plateau van Zimbabwe.
Geluid
Een zacht, hoog en snel gekwetter van heldere, fluitende noten, tsie-tsie-tswie-tswie, afgewisseld met ijle trillers en tsjirpjes. Contactroep een dun tsip of tsik. De roep gaat vaak verloren in het geluid van een gemengde groep.
Opname: Dries Van de Loock — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
11–12 cm. Mannetje: bovenzijde dof fluweelzwart zonder duidelijke glans. Op de vleugel een witte vlek die beperkt blijft tot de middelste en grote dekveren; de tertials zijn zwart met hooguit smalle lichte randjes. Onderzijde lichtgeel, op de borst iets warmer, naar de buik en onderstaart bleker tot witachtig. Het vrouwtje is van boven grijsbruin, met dezelfde witte vleugelvlek en een bleekgele onderzijde. Snavel kort, spits en zwart; poten grijs. Beweegt rusteloos door het buitenste blad van de kruin, vaak hoog in de bomen.
Verwarringssoorten
De geelbuikhyliota Hyliota flavigaster, in het gebied vooral ten noorden van de Zambezi, heeft bij het mannetje een staalblauwe glans op de zwarte bovenzijde, een witte vleugelvlek die doorloopt over de tertials en een diepere, oranjegele borst; het vrouwtje is leigrijs in plaats van bruinachtig. De geelbuikeremomela Eremomela icteropygialis mist zwart en wit. De witflankvliegenvanger Batis molitor is zwart-grijs-wit zonder geel, met een zwarte borstband of roestbruine kinvlek.
Leefgebied
Hoge, goed ontwikkelde miombo met gesloten kronen, op het plateau van Zimbabwe vooral op granietbodems, en aangrenzend breedbladig bosveld. Foerageert in de kruinen naar insecten en rupsen en trekt buiten de broedtijd mee met gemengde groepen van mezen, eremomela's, vliegenvangers en koekoeksklauwieren.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
In het gebied in het miombo van het noordoosten en midden van Zimbabwe (Mashonaland, met name rond Harare, Marondera en de lagere hellingen van de Oostelijke Hooglanden), centraal en noordelijk Mozambique, Malawi, Zambia en het oosten van Angola. Daarbuiten in het zuiden van DR Congo en in Tanzania, met geïsoleerde populaties verder noordwaarts tot in Oeganda en westelijk Kenia.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Bekende plekken zijn de miombo van Gosho Park bij Marondera, Mukuvisi Woodland in Harare en de bossen rond het Mazowe-dal. Ga vroeg op pad, zoek een gemengde groep op en scan de hoogste takken; de witte vleugelvlek en de gele borst verraden de vogel. Controleer bij waarnemingen ten noorden van de Zambezi altijd op verwarring met de geelbuikhyliota.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd; wijdverbreid maar vrij schaars. Omdat de soort afhankelijk is van hoge, volgroeide miombo, is ze gevoelig voor kap voor houtskool, brandhout en landbouw, die vooral rond Harare en in delen van Malawi en Mozambique het leefgebied versnippert.
Wetenschappelijke naam
Hyliota australis | Shelley, 1882
Shelley beschreef de soort in 1882 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Hyliota werd in 1837 ingevoerd door Swainson. Hyliota komt van het Griekse huleiōtēs, 'bosbewoner', een bijnaam van de god Pan, van hulē, 'bos, woud'. australis is Latijn voor 'zuidelijk' — de zuidelijkste hyliota, tegenover de noordelijker levende geelbuikhyliota. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Hartley Hills bij de Umfuli, Mashonaland, Zimbabwe.