Goudplevier | Pluvialis apricaria

Geluid

Een zacht, melancholiek, eentonig fluitje, tluu of pjuu, licht dalend; groepen laten een zacht gemompel horen.

Herkenning

Slanke plevier met een ronde kop, korte zwarte snavel en groot donker oog. Winterkleed: bovendelen bruinzwart met dichte goudgele spikkels, borst geelbruin gespikkeld en gestreept, buik wit; een vage lichte wenkbrauw geeft het gezicht een zachte uitdrukking. Zomerkleed (bij vertrekkende vogels vanaf maart): zwart van gezicht en keel tot buik, afgezet met een witte rand van voorhoofd tot flank; noordelijke vogels zijn zwarter dan zuidelijke. In vlucht: een witte ondervleugel met witte okselveren, een smalle witte vleugelstreep en geen witte stuit; vliegt in snelle, strakke groepen.

Verwarrings­soorten

De Aziatische goudplevier (Pluvialis fulva) is slanker en hoger op de poten, met grijze okselveren, een sterker getekende wenkbrauw en lange tertials; in Arabië vaker dan de goudplevier. De Amerikaanse goudplevier (Pluvialis dominica) is grijzer, met een duidelijke witte wenkbrauw, lange vleugelpunten en grijze okselveren. De zilverplevier (Pluvialis squatarola) is groter en grijs, met zwarte okselveren en een witte stuit. De morinelplevier (Eudromias morinellus) is kleiner, met brede lichte wenkbrauwen die in de nek samenkomen en een lichte borstband.

Leefgebied

Open akkers, braakland, kortgegraasde weiden en droge steppen, ook de randen van zoutmeren en chotts; in Noord-Afrika vooral op graanvelden en kale vlakten, in de Levant op velden in de dalen. Vaak samen met kieviten. Foerageert ook 's nachts, op natte velden en aan meeroevers.

Verspreiding en trek

Wintergast in Noord-Marokko (de vlakten van de Gharb, Saïss, Chaouia en Doukkala, schaarser tot de Souss), Noord-Algerije (kustvlakten en hoogvlakten), Noord-Tunesië (onder meer rond Ichkeul en Kairouan) en schaars in Noord-Libië en Noordwest-Egypte (rond de Nijldelta). In het oosten in Israël (Hulavallei, Jezreëlvallei en noordelijke Negev), Libanon (Beka'a), Syrië, Jordanië en Irak; schaars in Koeweit en Noordoost-Saoedi-Arabië en zeldzaam verder in Arabië. Broedt van IJsland en Groot-Brittannië via Scandinavië tot Centraal-Siberië; overwintert vooral in West-Europa en rond de Middellandse Zee.

• Wintergast (ca. okt–mrt)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Zoek groepen van december tot februari op de graanvlakten rond Meknes en Fès of in de Hulavallei in Israël. Scan groepen kieviten op akkers: goudplevieren lopen er vaak tussen of vliegen met ze op. In Arabië is elke goudplevier het controleren waard op de veel gewonere Aziatische.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd; de Europese broedpopulatie is plaatselijk afgenomen door ontwatering, bebossing en intensieve begrazing van hoogvenen en heiden. In het gidsgebied wordt hij op de overwinteringsvlakten bejaagd, vooral in Noord-Afrika en de Levant, en verliest hij foerageergebied door intensivering van de landbouw.

Wetenschappelijke naam

Pluvialis apricaria | (Linnaeus, 1758)

Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Charadrius apricarius; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Pluvialis werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Pluvialis is Latijn voor 'van de regen', van pluvia 'regen', naar het oude geloof dat deze plevieren samendromden wanneer er regen op komst was. apricaria is Latijn, van apricari 'zich koesteren in de zon', bij apricus 'zonnig'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Lapland.