Alle soorten › Scharrelaarachtigen › Scharrelaars › Breedbekscharrelaar
Breedbekscharrelaar | Eurystomus glaucurus
Broad-Billed Roller | Carraca picogorda
Een gedrongen, kaneelbruine scharrelaar met een korte, brede, helder gele snavel uit tropisch Afrika. In het gidsgebied is hij een uitzonderlijke dwaalgast: de enige waarneming is van één vogel die in september 2019 een week verbleef in kibboets Karmiya, bij Asjkelon in Israël, de eerste voor het land.
Geluid
Een harde, schorre en snaterende reeks, krrrr-krrrr-kik-kik-kik, en een raspend gaa-gaa, vaak lachend van klank. Vooral luidruchtig in de avondschemering.
Opname: Jonathan Onongo — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
Ongeveer 28 cm, met een grote kop en een korte, zeer brede gele snavel. De bovendelen zijn warm kaneelbruin, de onderdelen lila tot paarsachtig, onderstaartdekveren en staart lichtblauw tot turkoois met een donkere eindband; de staart is licht gevorkt. De slagpennen zijn donkerblauw. Seksen gelijk. Jonge vogels zijn doffer, met groenblauwe, bruin gevlekte onderdelen en een zwart getipte snavel. In vlucht donker en valkachtig, met lange vleugels en snelle, soms tuimelende bewegingen.
Verwarringssoorten
De Coracias-scharrelaars van het gebied, zoals de scharrelaar (Coracias garrulus) en de abessijnse scharrelaar (Coracias abyssinicus), zijn veel lichter blauw met een zwarte snavel. In vlucht en in de schemering kan hij aan een kleine valk doen denken, zoals de roodpootvalk (Falco vespertinus), maar de gele snavel en het voortdurende gekrakeel verraden hem.
Leefgebied
In Afrika hoge bomen langs rivieren, galerijbos, open bos bij water en palmsavanne. Jaagt vanaf een hoge, kale uitkijkpost op vliegende insecten, vooral in de schemering bij het uitzwermen van termieten en mieren. De vogel in Israël zat in hoge bomen in de tuinen en de omgeving van een kibboets.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de leefgebieden van Noord-Afrika en het Midden-Oosten.
Verspreiding en trek
Dwaalgast: één waarneming in het gidsgebied, in Israël, van 12 tot 18 september 2019 in kibboets Karmiya bij Asjkelon, aanvaard als eerste voor het land. Verder geen aanvaarde gevallen in Noord-Afrika of Arabië. Broedt door vrijwel heel tropisch Afrika ten zuiden van de Sahel, van Senegal tot Ethiopië en zuidwaarts tot Noordoost-Zuid-Afrika, deels als trekvogel, en op Madagaskar.
Hoe en wanneer kijken
Een kans van één op vele jaren. Wie in het najaar een donkere, valkachtige vogel met een gele snavel in de schemering insecten ziet vangen, moet hem zeker fotograferen en melden bij de nationale zeldzaamhedencommissie.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd en in tropisch Afrika algemeen. In het gidsgebied een uitzonderlijke dwaalgast: één vogel in Israël in 2019. Waarnemingen moeten worden voorgelegd aan de Israëlische zeldzaamhedencommissie (IRDC) of die van het betreffende land.
Wetenschappelijke naam
Eurystomus glaucurus | (Müller, 1776)
Müller beschreef de soort in 1776 als Coracias glaucurus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Eurystomus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. Eurystomus komt van het Griekse eurystomos, 'met brede mond', van eurys, 'breed', en stoma, 'mond' — naar de korte, zeer brede snavel waarmee deze scharrelaars insecten in de vlucht vangen. glaucurus komt van het Griekse glaukos, 'blauwgrijs', en oura, 'staart' — naar de blauwachtige staart. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Madagaskar.