Alle soorten › Steltloperachtigen › Alken › Xantus' alk
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Vogels van de elementen Elementaves › Kraanvogels en steltlopers Gruimorphae
Xantus' alk | Synthliboramphus hypoleucus
Guadalupe Murrelet | Mérgulo de Guadalupe
De xantus' alk is een klein zwart-wit alkje dat alleen op Isla Guadalupe en de San Benito-eilanden voor Baja California broedt. Hij leeft verder uit de kust dan de andere alken van dit gebied en wordt vrijwel alleen vanaf schepen gezien, meestal in paartjes. Tot 2012 werd hij samen met de scripps' alk als één soort beschouwd.
Geluid
Op zee meestal stil, op een kort, hoog contactroepje tussen partners na. Bij de kolonie 's nachts hoge fluitjes en snelle piepende reeksen.
Voor deze soort is nog geen opname met een geschikte Creative Commons-licentie beschikbaar.
Herkenning
23–25 cm, klein, met een klein hoofd, een dunne, spitse zwarte snavel en blauwgrijze poten. Zwart van boven, in vers kleed met een blauwgrijze glans, en helderwit van kin tot onderstaart. Het wit van het gezicht reikt tot vóór en boven het oog, zodat het donkere oog in een wit veld staat en niet in de zwarte kap. De ondervleugel is helderwit. Man en vrouw zijn gelijk en er is nauwelijks seizoensverschil.
Verwarringssoorten
De scripps' alk Synthliboramphus scrippsi lijkt sterk, maar het zwart van de kap loopt tot op ooghoogte, zodat het oog in het zwart ligt, met alleen een dun wit sikkeltje erboven en eronder. De craveri's alk Synthliboramphus craveri heeft een grauwe ondervleugel, een donkere halve kraag op de borstzijden en zwart dat tot onder het oog doorloopt. Op zee is het onderscheid vaak alleen op goede foto's te maken.
Leefgebied
Broedt op steile, rotsige eilanden, in spleten, holen onder rotsblokken en onder dichte struiken. Buiten de broedtijd op open zee, vaak voorbij de rand van het continentaal plat en ver uit de kust. Duikt naar kleine scholvis en larven van vis.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Broedt in het gidsgebied alleen op Isla Guadalupe, ruim tweehonderd kilometer uit de kust van Baja California, en op de San Benito-eilanden; misschien ook in klein aantal op enkele andere eilanden voor Baja California. Buiten de broedtijd verspreiden de vogels zich over de open oceaan voor Baja California en noordwaarts tot voor Californië, buiten het gidsgebied.
- Zomergast (ca. apr–sep)
- Wintergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Meerdaagse pelagische tochten naar Isla Guadalupe of de San Benito-eilanden in het voorjaar geven de beste kans; met foto's van de kop is het onderscheid met de scripps' alk achteraf vast te stellen.
Staat van instandhouding
Bedreigd. De wereldpopulatie telt enkele duizenden vogels en is vrijwel beperkt tot twee eilandgroepen. Ingevoerde katten en ratten hebben op Guadalupe kolonies vernietigd; olie van de scheepvaart en verstoring door kunstlicht zijn andere bedreigingen. Op de San Benito-eilanden zijn ingevoerde roofdieren verwijderd en op Guadalupe loopt herstelbeheer.
Wetenschappelijke naam
Synthliboramphus hypoleucus | (Xántus, 1860)
Xántus beschreef de soort in 1860 als Brachyrhamphus hypoleucus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Synthliboramphus werd in 1837 ingevoerd door Brandt. Synthliboramphus is Grieks, van sunthlibō 'samendrukken' en rhamphos 'snavel', naar de korte, zijdelings samengedrukte snavel. hypoleucus is Grieks, van hupo 'onder' en leukos 'wit', naar de witte onderdelen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cabo San Lucas in Baja California Sur, Mexico.