Alle soorten › Zangvogels › Mierklauwieren › Vlekborstmierklauwier

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Vlekborstmierklauwier | Xenornis setifrons

Speckled Antshrike | Batará moteado

De vlekborstmierklauwier is een weinig bekende, schaarse mierklauwier van het heuvelbos in het oosten van Panama en het aangrenzende noordwesten van Colombia. Het is de enige soort van het geslacht Xenornis. Hij leeft in de onderlaag en middenlaag van vochtig bos en is vooral te vinden met gemengde groepen vogels. In het gidsgebied komt hij alleen in het oosten van Panama voor.

Vlekborstmierklauwier (Xenornis setifrons)
Foto: Nick Athanas — CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een reeks dunne, hoge, fluitende tonen.

Luister: ZangXC758689

Opname: Iván Lau — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

16 cm, met een vrij forse, aan de punt gehaakte snavel en een vrij lange staart. Mannetje bovenzijde donker grijsbruin met fijne lichtbruine vlekjes, twee lichtbruine vleugelstrepen, onderzijde effen leigrijs. Vrouwtje bovenzijde bruin met lichtbruine vlekjes en vleugelstrepen zoals bij het mannetje, onderzijde olijfbruin met fijne lichte strepen.

Verwarrings­soorten

De westelijke gevlekte mierklauwier Thamnophilus atrinucha is vaker in het laagland en aan bosranden te zien; het mannetje heeft een zwarte kruin en grijze onderzijde zonder bruine vlekken op de rug, het vrouwtje is effener roodbruin. De vlekkapmiervireo Dysithamnus puncticeps is veel kleiner, met een gestippelde kruin.

Leefgebied

Onderlaag en middenlaag van vochtig, altijdgroen heuvel- en voetheuvelbos, vooral in de heuvels langs de Caribische kant en in Darién. Zoekt rustig naar insecten, vaak in gemengde groepen met andere miervogels en tangaren.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

In het gidsgebied alleen in het oosten van Panama: de heuvels van het oosten van de provincie Panamá, Guna Yala en Darién. Buiten het gidsgebied in het aangrenzende noordwesten van Colombia.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

In Panama wordt deze soort zelden gezien. De bekendste plek is het bos langs de weg van El Llano naar Cartí (Nusagandi) in Guna Yala.

Staat van instandhouding

Gevoelig. Klein verspreidingsgebied in heuvelbos dat op veel plaatsen wordt gekapt; ook binnen dat gebied schaars en plaatselijk.

Wetenschappelijke naam

Xenornis setifrons | Chapman, 1924

Chapman beschreef de soort in 1924 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Xenornis voerde hij in datzelfde werk in. Xenornis is Grieks, van xenos 'vreemdeling' en ornis 'vogel': 'vreemde vogel', vermoedelijk omdat de verwantschap lang een raadsel was. setifrons is Latijn, van seta 'borstel' en frons 'voorhoofd', vermoedelijk naar de stijve voorhoofdsveren. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Tacarcuna, oostelijk Panama.