Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Tropische koningstiran
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Tropische koningstiran | Tyrannus melancholicus
Tropical Kingbird | Tirano tropical
De tropische koningstiran is een van de meest geziene vogels van het gidsgebied: een grijskoppige tiran met een gele buik die op draden, paaltjes en kale takken boven open terrein zit en van daaruit vliegende insecten vangt. Hij leeft in vrijwel het hele laagland, van het noorden van Mexico tot Panama.
Geluid
Een hoog, snel, tinkelend getrippel, pi-pi-pirrrr, vooral bij zonsopgang maar ook overdag; daarnaast losse, hoge pip-tonen.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
20–23 cm, met een zware, vrij lange donkere snavel en een ingekeepte bruine staart zonder witte randen. Kop grijs met een donkerder grijs masker en een verborgen oranje kruinvlek. Rug grijsgroen tot olijfgrijs, vleugels bruin met lichte randen. Keel lichtgrijs tot witachtig, borst geel met een olijfkleurige waas, buik helder geel. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk; jonge vogels hebben lichtere randen aan de vleugelveren.
Verwarringssoorten
De Texaanse koningstiran Tyrannus couchii (Atlantische kant van Mexico tot Belize en het noorden van Guatemala) lijkt er bijna precies op en is in het veld vooral aan de roep te onderscheiden; hij heeft een iets kortere, dikkere snavel en een iets groenere rug. De arkansaskoningstiran Tyrannus verticalis heeft een lichtgrijze kop en borst en een zwarte staart met witte buitenranden. Bij cassins koningstiran Tyrannus vociferans zijn kop en borst donkerder grijs, met een scherp afgetekende witte kin, en heeft de staart een lichte eindrand. De diksnavelkoningstiran Tyrannus crassirostris heeft een veel dikkere snavel, een donkerder kop en een bleekgele buik.
Leefgebied
Vrijwel elk open of halfopen landschap met zitplaatsen: dorpen en steden, parken, tuinen, weiland met bomen, bosranden, oevers, mangrove en savanne, van het laagland tot in de lagere bergen. Jaagt vanaf een hoge, open zitplaats op vliegende insecten en eet ook vruchten. Bouwt een ondiep, open komnest in een boom.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Van het noorden van Mexico door heel Midden-Amerika tot Panama. Buiten het gidsgebied plaatselijk in het zuiden van Arizona en Texas en in vrijwel heel tropisch Zuid-Amerika, tot in Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In het laagland bijna overal te zien op elektriciteitsdraden langs wegen. Waar ook de Texaanse koningstiran voorkomt, is de roep het enige betrouwbare kenmerk.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Zeer algemeen en profiteert van ontbossing, wegen en bebouwing.
Wetenschappelijke naam
Tyrannus melancholicus | Vieillot, 1819
Vieillot beschreef de soort in 1819 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Tyrannus werd in 1799 ingevoerd door De Lacépède. Tyrannus is Latijn (van Grieks turannos) voor 'tiran, alleenheerser', naar het agressieve gedrag waarmee deze vogels zelfs roofvogels verjagen. melancholicus is Latijn (van Grieks melankholikos) voor 'zwaarmoedig, somber', vermoedelijk naar de donkergrijze kop en het sombere voorkomen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay.