Texasnachtzwaluw | Chordeiles acutipennis

Geluid

De zang, vanaf de grond, is een lange, zachte, padachtige triller die vele seconden kan aanhouden en met korte pauzes wordt herhaald. In de vlucht een zacht mekkerend, lachend wa-wa-wa-wa en een laag, borrelend geluid. Veel stiller dan de Amerikaanse nachtzwaluw; het nasale piient van die soort ontbreekt.

Herkenning

19–23 cm. Een slanke nachtzwaluw met lange, smalle, spitse vleugels die bij een zittende vogel tot voorbij de staart reiken, en een licht gevorkte staart. Het verenkleed is grijsbruin, fijn gevlekt en gespikkeld met een warme okerkleurige ondertoon; de onderdelen zijn okerkleurig met fijne bandering. Over de handpennen loopt een witte (bij het vrouwtje okerkleurige) band, dichter bij de vleugelpunt dan bij de Amerikaanse nachtzwaluw. De binnenste handpennen dragen okerkleurige vlekjes. Het mannetje heeft een witte keelvlek en een witte band over de staart; het vrouwtje heeft een okerkleurige keel en geen staartband.

Verwarrings­soorten

De Amerikaanse nachtzwaluw Chordeiles minor is iets groter en donkerder, heeft de witte vleugelband halverwege tussen vleugelboeg en punt, geen okerkleurige vlekken in de handpennen, een spitsere vleugelpunt en vliegt meestal hoger. De kortstaartnachtzwaluw Lurocalis semitorquatus is donkerder, zonder vleugelband, met een korte staart, en jaagt boven bos. De pauraque Nyctidromus albicollis en de whippoorwills Antrostomus hebben afgeronde vleugels en jagen vanaf de grond of een tak in plaats van al vliegend.

Leefgebied

Droge, open landschappen: doornstruweel, woestijn en halfwoestijn, savanne, kustvlakten, stranden en duinen, de randen van moerassen, lagunes, mangrove en zoutpannen, en akkers en rijstvelden; vooral in het laagland, tot ongeveer 1500 m. Jaagt in de schemering en het eerste deel van de nacht laag boven de grond en het water op vliegende insecten, ook rond straatverlichting. Het ei wordt zonder nest op kale grond, zand of grind gelegd.

Verspreiding en trek

In het hele gidsgebied in het laagland, aan de Pacifische kant en de Golf- en Caribische kant, van Baja California, Sonora, Chihuahua, Coahuila en Tamaulipas via het schiereiland Yucatán en heel Midden-Amerika tot in Panama; in hoger gelegen binnenland schaars of afwezig. In het noorden van Mexico vooral zomergast, op het schiereiland Yucatán vooral in het broedseizoen aanwezig. In de winter komen er vogels uit het noorden bij in het zuiden van Mexico en in Midden-Amerika. Buiten het gidsgebied van het zuidwesten van de Verenigde Staten tot in het noorden en midden van Zuid-Amerika.

• Jaarrond
• Zomergast (ca. apr–sep)
• Wintergast (ca. okt–mrt)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Rond zonsondergang boven kustvlakten, lagunes, stranden en droog struweel, bijvoorbeeld langs de Golf van Californië in Sonora en Sinaloa, aan de Pacifische kust van Guatemala en El Salvador en in Guanacaste in Costa Rica. De vogels vliegen dan vaak in losse groepjes laag over het terrein heen en weer. Het beste veldkenmerk in de vlucht is de plaats van de witte vleugelband, dicht bij de punt.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Algemeen in een zeer groot verspreidingsgebied en plaatselijk profiterend van open, door de mens gevormd terrein en van verlichting die insecten aantrekt. Als grondbroeder is de soort gevoelig voor verstoring en voor loslopende huisdieren.

Wetenschappelijke naam

Chordeiles acutipennis | (Hermann, 1783)

Hermann beschreef de soort in 1783 als Caprimulgus acutipennis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Chordeiles werd in 1832 ingevoerd door Swainson. Chordeiles is Grieks, van khoreia 'dans' en deilē 'avond', naar de dansende jachtvluchten in de schemering. acutipennis is Latijn, van acutus 'spits' en penna 'veer, vleugel', naar de spitse vleugels. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.