Mangrovekoekoek | Coccyzus minor

Geluid

Een trage reeks keelachtige, nasale tonen, gak gak gak gak gauk gauk, waarvan de laatste voller klinken; daarnaast een los wiet. De vogel roept vooral in het broedseizoen en kan daarbuiten lang zwijgen.

Herkenning

28–34 cm, waarvan ruim de helft staart. De snavel is licht gebogen, met een zwarte bovensnavel en een grotendeels gele ondersnavel met donkere punt. De bovendelen zijn grijsbruin, de kruin iets grijzer. Over het oog en de oorstreek loopt een zwart masker, met een smalle gele oogring. Keel en borst zijn bleek oker, buik en onderstaartdekveren warmer oker. De vleugel is effen bruin, zonder roodbruin vlak in de handpennen. Van onderen is de staart zwart met grote witte eindvlekken. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben een vager masker en een bleker staartpatroon.

Verwarrings­soorten

De geelsnavelkoekoek Coccyzus americanus is van onderen zuiver wit, heeft geen zwart masker en toont een roodbruin vlak in de handpennen. De zwartsnavelkoekoek Coccyzus erythropthalmus is ook wit van onderen, met een geheel zwarte snavel, een rode oogring en smalle witte staartpunten. De eekhoornkoekoek Piaya cayana en de kaneelkoekoek Piaya mexicana zijn veel groter en vrijwel geheel kaneelbruin. Op Isla del Coco komt alleen de cocoskoekoek Coccyzus ferrugineus voor, met een roodbruin vlak in de vleugel.

Leefgebied

Mangrove en kustbos, maar ook droog loofbos, doornstruweel, halfgroen bos en bosranden, vooral in het laagland tot enkele honderden meters hoogte. Eet vooral rupsen en sprinkhanen, daarnaast andere insecten, spinnen, kleine hagedissen en wat vruchten. Het nest is een losse takkenschotel laag in een boom of struik; in mangrove vaak boven het water.

Verspreiding en trek

Langs de Pacifische kust van Mexico van het zuiden van Sonora en Sinaloa, waar hij vooral in de zomer aanwezig is, via Nayarit, Jalisco, Guerrero en Oaxaca tot Chiapas, en aan de Golfkant van Tamaulipas via Veracruz en Tabasco tot het schiereiland Yucatán, met Cozumel. Verder langs de kusten van Belize, Guatemala, El Salvador, Honduras met de Islas de la Bahía, Nicaragua, Costa Rica en Panama. Buiten het gidsgebied in het zuiden van Florida, in het Caribisch gebied en langs de noordkust van Zuid-Amerika tot de monding van de Amazone.

• Jaarrond
• Zomergast (ca. apr–sep)
• Wintergast (ca. okt–mrt)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Op het schiereiland Yucatán is de soort op veel plaatsen vrij gewoon in droog bos en mangrove, bijvoorbeeld rond Celestún en Río Lagartos. De roep in de vroege ochtend is het snelste spoor; de vogel zelf zit vaak roerloos binnen in een boom en valt pas op als hij overvliegt en het zwart-witte staartpatroon toont.

Staat van instandhouding

Wereldwijd niet bedreigd. Plaatselijk gaat leefgebied verloren door het kappen van mangrove en de bebouwing van kusten, maar omdat de soort ook droog bos en struweel bewoont, is ze daarvan minder afhankelijk dan haar naam doet vermoeden.

Wetenschappelijke naam

Coccyzus minor | (Gmelin, 1788)

Gmelin beschreef de soort in 1788 als Cuculus minor; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Coccyzus werd in 1816 ingevoerd door Vieillot. Coccyzus is Grieks, van kokkuzō 'koekoek roepen', naar de roep van de koekoek. minor is Latijn voor 'kleiner'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.