Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Geelteugelamazone
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Geelteugelamazone | Amazona xantholora
Yucatan Amazon | Loro yucateco
De geelteugelamazone is een kleine amazonepapegaai die vrijwel alleen op het schiereiland Yucatán leeft. Hij lijkt sterk op de witvoorhoofdamazone, waarmee hij vaak samen voorkomt, maar heeft gele teugels en een zwarte vlek op de oorstreek.
Geluid
Schelle, keffende kreten en een rollend krrek, vergelijkbaar met die van de witvoorhoofdamazone maar iets hoger en scherper; luidruchtig in de vlucht.
Opname: Manuel Grosselet — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
25–28 cm. Groen met een korte, vierkante staart; de veren van nek en mantel hebben donkere randjes, wat een geschubd patroon geeft. Het mannetje heeft een wit voorhoofd, een blauwe kruin, gele teugels, rood rond het oog en een zwarte oorvlek; de handdekveren en duimvleugel zijn rood. Het vrouwtje heeft een blauwe kruin met weinig of geen wit, minder rood rond het oog, een minder duidelijke oorvlek en geen rood in de vleugel. In de vlucht zijn de slagpennen blauw. De snavel is geelachtig.
Verwarringssoorten
De witvoorhoofdamazone Amazona albifrons mist de gele teugels en de zwarte oorvlek; het rood rond het oog loopt bij hem door tot op de teugel. De geelwangamazone Amazona autumnalis is groter, met een rood voorhoofd en gele wangen.
Leefgebied
Droog en halfbladverliezend bos, struweel en bosranden, pijnsavanne in Belize, mangroven en cultuurland met verspreide bomen; van zeeniveau tot ongeveer 300 m. Eet zaden, vruchten en bloesem. Broedt in een boomholte, vaak in een oude spechtenholte.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Het schiereiland Yucatán in Mexico (Yucatán, Campeche, Quintana Roo, met inbegrip van Cozumel) en het noorden van Belize; daarnaast op Roatán in de Bahía-eilanden van Honduras. Schaars in het noorden van de Petén in Guatemala.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Rond Mérida, Celestún en Río Lagartos en bij de Maya-ruïnes van Calakmul en Cobá vliegen 's ochtends groepjes amazones over; op de gele teugels en de zwarte oorvlek letten om hem van de witvoorhoofdamazone te onderscheiden.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Gevangen voor de kooivogelhandel en gevoelig voor kap van droogbos, maar binnen zijn kleine gebied nog vrij algemeen.
Wetenschappelijke naam
Amazona xantholora | (Gray, 1859)
Gray beschreef de soort in 1859 als Chrysotis xantholora; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Amazona werd in 1830 ingevoerd door Lesson. Amazona komt van 'Amazone', de Franse naam die Buffon aan diverse tropisch-Amerikaanse papegaaien gaf, omdat ze uit het Amazonegebied kwamen. xantholora is gevormd uit Grieks xanthos 'geel' en Latijn lorum 'teugel', naar de gele teugels. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Honduras.