Bruine pelikaan | Pelecanus occidentalis

Geluid

Volwassen vogels zijn buiten de kolonie vrijwel stil. In de kolonie laten ze een laag gegrom en gekreun horen; jongen op het nest bedelen met schril gepiep.

Herkenning

100–137 cm, met een spanwijdte van rond twee meter. Het lichaam is grijsbruin, de bovendelen zilvergrijs gestreept. De snavel is lang en plat, met een donkere keelzak. Buiten de broedtijd zijn kop en hals wit, de kruin geelachtig. In broedkleed zijn achterhals en nek donker kastanjebruin, gescheiden van de witte kop door een witte streep langs de zijkant van de hals. Vogels van de Pacifische kust van Mexico (P. o. californicus) zijn groter en hebben in het broedkleed een helderrode keelzak; vogels aan de Golf- en Caribische kust hebben een donkere keelzak. Jonge vogels zijn egaal grijsbruin op kop, hals en rug, met een lichte buik. Vliegt met ingetrokken kop, afwisselend enkele slagen en lange glijvluchten, vaak in rijen vlak boven het water.

Verwarrings­soorten

De Amerikaanse witte pelikaan Pelecanus erythrorhynchos, een wintergast in Mexico, is groter en wit met zwarte handpennen en vist zwemmend in groepen, niet duikend. Jonge bruine pelikanen kunnen op afstand aan de bruine gent Sula leucogaster doen denken, maar die is veel kleiner, met een slanke, spitse snavel en een scherp afgetekende witte buik. De Amerikaanse fregatvogel Fregata magnificens is slank, met lange, hoekige vleugels en een diep gevorkte staart, en landt niet op het water.

Leefgebied

Kustwater, baaien, ondiepe lagunes, estuaria, mangrove, stranden en havens; zelden ver op open zee en zelden in het binnenland. Vist door met de vleugels half gevouwen van enkele meters tot meer dan tien meter hoogte snavel voorop in het water te duiken, en schept de vis met de keelzak op. Bedelt in havens bij vissersboten. Broedt in kolonies op eilandjes, in mangrove, struiken of op de grond.

Verspreiding en trek

Aan de Pacifische kant langs de hele kust, van Baja California en de Golf van Californië tot Panama, met grote kolonies op eilanden in de Golf van Californië, op Isla Isabel voor Nayarit en in Panama onder meer op de Pareleilanden. Aan de Golf- en Caribische kant van Tamaulipas over Veracruz en het schiereiland Yucatán tot Belize, Honduras en Panama, maar daar in het algemeen minder talrijk. Buiten het gidsgebied langs de kusten van de Verenigde Staten, in het Caribisch gebied en langs de kusten van het noorden van Zuid-Amerika; aan de Pacifische kant tot Ecuador.

• Jaarrond
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

In vrijwel elke haven en vissershaven aan de Pacifische kust, zoals Mazatlán, San Blas, Puerto Vallarta en Panama-Stad, waar de vogels op meerpalen en boten wachten op visafval. Het duiken is het best te zien boven ondiepe baaien wanneer scholen kleine vis aan de oppervlakte komen. Broedkolonies zijn gevoelig voor verstoring en worden het best vanaf het water op afstand bekeken.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. In de Verenigde Staten en in het noordwesten van Mexico stortte de soort in de jaren zestig in door DDT en is ze daarna hersteld. In het gidsgebied zijn de kolonies kwetsbaar voor verstoring, voedseltekorten in warme El Niño-jaren en het kappen van mangrove; vogels raken verstrikt in vislijnen en netten.

Wetenschappelijke naam

Pelecanus occidentalis | Linnaeus, 1766

Linnaeus beschreef de soort in 1766 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Pelecanus werd in 1758 ingevoerd door Linnaeus. Pelecanus is de Latijnse vorm van het Griekse pelekan 'pelikaan', dat zelf teruggaat op pelekys 'bijl'. occidentalis is Latijn voor 'westelijk', naar het voorkomen in de Nieuwe Wereld. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Jamaica.