Alle soorten › Zangvogels › Vireo's › Witoogvireo

Witoogvireo | Vireo griseus

White-eyed Vireo | Vireo ojiblanco

De witoogvireo is een kleine Noord-Amerikaanse vireo die in het Caribisch gebied als wintergast optreedt, vooral op de Bahama's en Cuba. Hij houdt zich op in dicht struikgewas en wordt vaker gehoord dan gezien, al zingt hij in de winter minder dan in het broedgebied.

Witoogvireo (Vireo griseus)
Foto: lwolfartist — CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

De zang is een snelle, wisselende reeks noten die met een scherp tsjik begint en eindigt, zoals tsjik-a-pe-wiejoo-tsjik. De roep is een droog, raspend gekwetter. In het overwinteringsgebied hoofdzakelijk de roep, maar ook wintergasten zingen soms.

Luister: ZangXC1145335

Opname: steve — CC BY-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

11–13 cm. De kop en bovendelen zijn grijsachtig olijfgroen, de keel en buik wit, de flanken geel. Kenmerkend is de gele bril: een gele teugel die doorloopt in een gele oogring. Volwassen vogels hebben een witte iris, jonge vogels in de eerste herfst en winter een donkere. Vleugels en staart zijn donker, met twee duidelijke witte vleugelstrepen. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De Cubaanse vireo Vireo gundlachii is plomper, met een grotere kop, een brede, vage gele vlek rond het oog, een donkere iris en zwakkere vleugelstrepen. De dikbekvireo Vireo crassirostris van de Bahama's, de Kaaimaneilanden en de Cubaanse cayos heeft een zwaardere snavel, een minder scherp afgetekende bril, een donkere iris en meer geelgetinte onderdelen zonder het contrast tussen witte buik en gele flanken. De brilvireo Vireo solitarius, een zeldzame wintergast, heeft een blauwgrijze kop met een witte bril en een donkere iris.

Leefgebied

Dicht struikgewas, struweel en bosranden, droog laaglandbos (op de Bahama's het zogeheten coppice), kuststruweel, verruigde akkers en weiden en begroeide tuinen. Foerageert laag in de begroeiing op insecten en spinnen en eet in de winter ook bessen en kleine vruchten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.

Verspreiding en trek

In het Caribisch gebied een wintergast. Vrij algemeen op de noordelijke Bahama's, schaarser op de zuidelijke eilanden en de Turks- en Caicoseilanden; schaars tot vrij algemeen op Cuba, vooral in het westen en op het Isla de la Juventud; schaars op de Kaaimaneilanden en zeldzaam op Jamaica. Op Hispaniola, Puerto Rico en de Maagdeneilanden een dwaalgast. Broedt in het oosten van de Verenigde Staten en in het noordoosten van Mexico; in Florida en langs de Golfkust ook standvogel.

  • Jaarrond
  • Wintergast (ca. apr–sep)
  • Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,18° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Op de noordelijke Bahama's en in West-Cuba in dicht struikgewas langs bosranden en paden, vooral in de ochtend. Bij het nabootsen van een alarmroep of uilenroep komt de vogel vaak nieuwsgierig naar de rand van de begroeiing, waar de gele bril en de witte vleugelstrepen te zien zijn.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort heeft een groot verspreidingsgebied en een stabiele tot licht toenemende populatie.

Wetenschappelijke naam

Vireo griseus | (Boddaert, 1783)

Boddaert beschreef de soort in 1783 als Tanagra grisea; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Vireo werd in 1808 ingevoerd door Vieillot. Vireo werd door Latijnse schrijvers gebruikt voor een kleine, groene trekvogel, waarschijnlijk de wielewaal; ook de groenling is voorgesteld. griseus is middeleeuws Latijn voor 'grijs', naar de grijze tinten van kop en rug. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit New Orleans, Louisiana (VS).