Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Veetiran
Veetiran | Machetornis rixosa
Cattle Tyrant | Picabuey
De veetiran is een tiran die het grootste deel van de tijd op de grond doorbrengt. Hij loopt en rent met lange poten door kort gras en zit graag op de rug van koeien, paarden, ezels en geiten, vanwaar hij opgejaagde insecten pakt. Het is een vogel van open land in Zuid-Amerika en het oosten van Panama; in het Caribisch gebied komt hij alleen op de ABC-eilanden geregeld voor.
Geluid
Hoge, dunne en ijle roepen, zoals een herhaald tsie of tsiep, en bij zonsopgang een snelle reeks hoge, piepende tonen. De vogel roept minder dan de meeste grote tirannen.
Opname: Glauko Corrêa da Silva — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
19–20 cm, slank, met lange zwarte poten en een vrij korte, rechte snavel. De kop is grijs met een smalle donkere oogstreep en een meestal verborgen oranjerode kruinvlek; de iris is roodachtig. De rug en vleugels zijn olijfbruin, de staart donkerbruin met een lichte, geelbruine eindrand. Keel en onderdelen zijn geel; bij de noordelijke ondersoort flavigularis, die het dichtst bij de ABC-eilanden voorkomt, is ook de keel geel. De seksen zijn gelijk; jonge vogels missen de kruinvlek.
Verwarringssoorten
De tropische koningstiran Tyrannus melancholicus heeft een vergelijkbare kleur maar een zwaardere snavel, korte poten en een ingesneden staart; hij jaagt vanaf een hoge zitplaats en komt zelden op de grond. Op de grond lopend en met de lange poten is de veetiran van alle andere gele tirannen in de gids te onderscheiden.
Leefgebied
Weiland met vee, savanne, open erven, parken, golfbanen, gazons en open terrein met verspreide bomen en struiken; op Aruba ook open plekken in droog cactusstruweel bij dorpen en boerderijen. Hij zoekt voedsel lopend op de grond of vanaf een dier, en vangt vooral insecten die door grazend vee worden opgejaagd. Het nest ligt in een holte of tussen palmbladeren, soms in een oud nest van een andere vogel.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
Op Aruba tegenwoordig een standvogel van open terrein; op Curaçao veel schaarser en onregelmatig. Op Trinidad zijn enkele waarnemingen bekend van dwalende vogels. Buiten het gebied in het oosten van Panama, het noorden van Colombia en Venezuela en, in een tweede gebied, in het oosten en midden van Zuid-Amerika tot Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Op Aruba het beste te zoeken op weilanden, erven met geiten of ezels en grasvelden bij golfbanen en hotels. De vogel valt op doordat hij als enige gele tiran op de grond rondrent of op de rug van een dier zit.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort profiteert in grote delen van haar areaal van ontbossing en de uitbreiding van weilanden, en breidt zich in het noorden van Zuid-Amerika uit.
Wetenschappelijke naam
Machetornis rixosa | (Vieillot, 1819)
Vieillot beschreef de soort in 1819 als Tyrannus rixosus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Machetornis werd in 1841 ingevoerd door Gray. Machetornis is Grieks, van makhētēs 'vechter' en ornis 'vogel', naar het strijdlustige gedrag en het inpikken van nesten van andere soorten. rixosa komt van Latijn rixosus 'twistziek', naar het strijdlustige gedrag. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay.