Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Oostelijke phoebe
Oostelijke phoebe | Sayornis phoebe
Eastern Phoebe | Mosquero fibí
De oostelijke phoebe is een tiran van het oosten van Noord-Amerika die vroeg in het voorjaar terugkeert en laat in het najaar vertrekt. Hij overwintert grotendeels in het zuidoosten van de Verenigde Staten en in Mexico, zodat het Caribisch gebied net buiten het gewone winterareaal ligt. In het noordwesten van de Antillen verschijnen in de winter af en toe enkele vogels.
Geluid
De roep is een scherp, kort tsjip, ook in de winter te horen. De zang, een hees fie-bie, waaraan de soort haar naam dankt, klinkt in het winterverblijf zelden.
Opname: Jim Berry — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
14–17 cm, met een grote kop, die er door een licht opgezet kuifje nog groter uitziet. De bovendelen zijn grijsbruin, de kop donkerder roetbruin, zonder oogring. De vleugelstrepen zijn zwak, bij jonge vogels bleek okerkleurig. De keel is wit, de borst vuilgrijs aan de zijkanten, de buik witachtig; vogels in vers najaarskleed hebben vaak een gelige zweem op de buik. De snavel is geheel zwart. Kenmerkend is het voortdurend omlaag wippen van de staart.
Verwarringssoorten
De oostelijke bospiewie Contopus virens heeft langere vleugels met duidelijke vleugelstrepen, een lichte ondersnavel en een donkere borstband, en wipt niet met de staart. De bruinbuikpiewie Contopus caribaeus van Cuba en de Bahama's is kleiner, met een witte halvemaan achter het oog en een okerkleurige onderzijde. De kleine feetiran Empidonax minimus is kleiner, met een witte oogring en duidelijke vleugelstrepen.
Leefgebied
In de winter open terrein met verspreide bomen nabij water: oevers van beken en vijvers, landbouwgebied, tuinen en bosranden. Jaagt vanaf een lage zitplaats op vliegende insecten en eet in de winter ook bessen. In het broedgebied nestelt de soort onder bruggen, overhangende rotsen en dakranden, in een nest van modder en mos.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
Een zeldzame wintergast op de Bahama's, vooral op de noordelijke eilanden, en een zeer zeldzame wintergast op Cuba en de Kaaimaneilanden, meest van oktober tot maart. Elders in het gebied niet vastgesteld. Broedt in het oosten en midden van Noord-Amerika, van Canada tot het zuiden van de Verenigde Staten, en overwintert van het zuidoosten van de Verenigde Staten tot in Mexico.
- Wintergast (ca. apr–sep)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Een grijsbruine tiran die in de winter op een paal, hek of tak bij water zit en steeds met de staart wipt, is het nakijken waard, zeker op de noordelijke Bahama's en in het westen van Cuba. Het staartwippen en het ontbreken van een oogring onderscheiden de soort van piewies en feetirannen.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort is algemeen in het broedgebied en profiteert daar van bruggen en gebouwen als nestplaats.
Wetenschappelijke naam
Sayornis phoebe | (Latham, 1790)
Latham beschreef de soort in 1790 als [Muscicapa] Phoebe; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Sayornis werd in 1854 ingevoerd door Bonaparte. Sayornis verwijst naar de Amerikaanse natuuronderzoeker Thomas Say (1787–1834), via Bonapartes Muscicapa saya, met Grieks ornis 'vogel': 'Says vogel'. phoebe is een andere naam voor de maangodin Diana, maar bootst waarschijnlijk vooral de roep 'fie-bie' na. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit New York.