Alle soorten › Kolibries en gierzwaluwen › Gierzwaluwen › Cayennegierzwaluw
Cayennegierzwaluw | Panyptila cayennensis
Lesser Swallow-tailed Swift | Vencejo tijereta menor
De cayennegierzwaluw is een slanke, zwart-witte gierzwaluw van de tropische laaglanden van Midden- en Zuid-Amerika. In het gebied komt hij alleen op Trinidad voor, waar hij vrij schaars is. Hij bouwt een kenmerkend nest: een lange, gevilte koker van plantenpluis met de ingang aan de onderkant, die aan een tak, rotswand of muur hangt. De vogels vliegen vaak hoog en alleen of in paren.
Geluid
Een rietachtige of piepende reeks snelle kwetternoten en een herhaald, langgerekt pziieeh. Vliegt vaak zo hoog dat de roep niet te horen is.
Opname: Dante Buzzetti — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
13 cm, slank, met lange, smalle vleugels en een lange, diep gevorkte staart die meestal gesloten wordt gehouden en dan als een spitse punt oogt. Het verenkleed is grotendeels zwart. De keel en bovenborst zijn wit, en dat wit loopt door als een smalle halve kraag naar de zijkant van de nek. Op de achterflanken zit aan weerszijden een vierkante witte vlek, die in vlucht contrasteert met de zwarte onderzijde. De seksen zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De Braziliaanse palmgierzwaluw Tachornis squamata heeft eveneens een lange, gesloten gevorkte staart, maar is kleiner en bruiner, met een geschubde, vuilwitte onderzijde zonder scherpe grenzen en zonder witte flankvlekken. De witkraaggierzwaluw Streptoprocne zonaris is veel groter, met een volledige witte kraag en een korte staart. De Chaetura-gierzwaluwen van Trinidad zijn donker, met een korte staart en zonder wit op keel of flanken.
Leefgebied
Randen en open plekken van laaglandregenwoud en secundair bos, rivierdalen, cultuurland met verspreide bomen en bewoonde gebieden. Jaagt meestal hoog in de lucht op vliegende insecten, soms samen met andere gierzwaluwen. Het nest hangt aan een grote boom, een rotswand, de onderkant van een brug of de muur van een gebouw; de twee of drie eieren liggen op een richel boven in de koker.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
In het gebied alleen op Trinidad, als vrij schaarse standvogel in het laagland en de lagere hellingen. Buiten het gebied van het oosten van Mexico (Veracruz) door Midden-Amerika naar Colombia, Venezuela, de Guyana's en Ecuador, door het Amazonegebied en langs de kust van Zuidoost-Brazilië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Op Trinidad het best te zoeken boven bosranden en open plekken in de Northern Range en het centrale laagland, bijvoorbeeld rond de Arima-vallei; tussen groepen andere gierzwaluwen springen de witte keel en de witte flankvlekken in het oog. Nesten zijn soms te vinden onder bruggen of aan gebouwen in de buurt van bos.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. De soort heeft een zeer groot verspreidingsgebied en gebruikt ook door de mens gemaakte bouwwerken als nestplaats.
Wetenschappelijke naam
Panyptila cayennensis | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als Hirundo cayennensis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Panyptila werd in 1847 ingevoerd door Cabanis. Panyptila is Grieks, van panu 'zeer, geheel' en ptilon 'veer': 'geheel bevederd', naar de tot op de tenen bevederde poten. cayennensis verwijst naar Cayenne in Frans-Guyana, waar de soort werd beschreven. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.