Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Blauwgele ara
Blauwgele ara | Ara ararauna
Blue-and-yellow Macaw | Guacamayo azuliamarillo
De blauwgele ara is een van de grootste papegaaien van Amerika: blauw van boven, goudgeel van onder, met een lange, puntige staart. In het Caribisch gebied was hij van nature alleen inheems op Trinidad, in het palmmoeras van Nariva. Die populatie was in de jaren zeventig vrijwel verdwenen; tussen 1999 en 2003 zijn daar in het wild gevangen vogels uit Guyana uitgezet. Op Puerto Rico leeft daarnaast een kleine, verwilderde broedpopulatie.
Geluid
Een luid, rauw en krassend raa-aa of kraaah, vooral in de vlucht, ver te horen. Paren roepen vaak afwisselend. Bij de slaapplaats en bij het foerageren ook kortere grommende en kakelende geluiden.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
81–91 cm, waarvan een groot deel staart. Bovendelen, vleugels en bovenkant van de staart zijn helder blauw, het voorhoofd groen. Keel, borst en buik zijn goudgeel, de onderkant van vleugel en staart geelachtig olijf. Het gezicht is kaal en wit, met smalle rijen zwarte veertjes; onder de kin ligt een zwarte keelband. De zware, gebogen snavel is zwart. De seksen zijn gelijk. Vliegt met trage, ondiepe slagen, meestal in paren of kleine groepen, met de lange staart als een spies achter zich aan.
Verwarringssoorten
Geen andere ara in het gebied is blauw en geel. De groenvleugelara Ara chloropterus is even groot maar overwegend rood. De roodbuikara Orthopsittaca manilatus, die op Trinidad in hetzelfde palmmoeras leeft, is veel kleiner en groen, met een geel gezicht en een rode buikvlek. Losse kooivogels van andere grote ara's en hybriden komen voor.
Leefgebied
Op Trinidad het moerasbos en de moriche-palmen van Nariva, waar de vogels in dode palmstammen broeden en van palmvruchten leven. Op Puerto Rico in stedelijk gebied met parken, grote tuinen en bosrestanten. Eet zaden, noten, vruchten en bloemen; op de kleibanken langs rivieren op het vasteland eet de soort ook aarde.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
Trinidad: van nature inheems in het Nariva-moeras, in de twintigste eeuw door vangst en verlies van leefgebied vrijwel uitgestorven; de uitgezette vogels uit Guyana broeden er weer, maar de IUCN beschouwt de soort op Trinidad formeel nog als verdwenen. Puerto Rico: verwilderde broedpopulatie van ontsnapte kooivogels, vooral in de agglomeratie San Juan (San Juan, Guaynabo, Bayamón, Trujillo Alto). Losse waarnemingen elders in het gebied zijn ontsnapte kooivogels. Buiten het gebied van oostelijk Panama en Colombia over Venezuela, de Guyana's en het Amazonebekken tot Bolivia, Paraguay en Zuid-Brazilië; een verwilderde populatie leeft in Florida.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Op Trinidad in de ochtend en de late middag boven het Nariva-moeras, als de vogels tussen slaap- en foerageerplaatsen vliegen. Op Puerto Rico in de botanische tuin van de universiteit in Río Piedras en in het Parque Nacional Julio Enrique Monagas in Bayamón. Het geluid verraadt de vogels meestal eerder dan hun silhouet.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd, maar de populatie neemt af door vangst voor de handel en verlies van leefgebied. Op Trinidad hangt het voortbestaan af van bescherming van Nariva en van het tegengaan van stroperij. De Puerto Ricaanse vogels zijn een exoot.
Wetenschappelijke naam
Ara ararauna | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Psittacus Ararauna; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Ara werd in 1799 ingevoerd door De Lacépède. Ara komt uit het Tupi, waar ará een klanknabootsende naam voor de ara's is. ararauna is de Tupi-naam voor deze ara, waarschijnlijk van ará 'ara' en una 'donker'. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Pernambuco, Brazilië.