Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Taigarietgans
Taigarietgans | Anser fabalis
Taiga Bean-Goose | Ánsar campestre de la taiga
De grootste en langst gesnavelde rietgans, een vogel van boreale venen die in kleine, plaatstrouwe groepen in Noordwest-Europa overwintert. Ze is donkerder en forser dan haar toendra-tegenhanger en tegenwoordig veel schaarser.
Klik op een duimnagel om de foto hierboven te wisselen.
Geluid
Diep en nasaal, in twee of drie lettergrepen: ung-unk of kajak-kajak, lager en trager dan de kolgans en met een hese ondertoon. Een opvliegende troep klinkt zwaar en brommend. Vooral te horen bij het verlaten van de slaapplaats in de ochtendschemering, van november tot februari.
Opname: Stanislas Wroza — CC BY-NC-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Grote, langgerekte gans met een lange hals en een lange, wigvormige snavel waarin de oranje band vaak meer dan de helft van de snavellengte beslaat. Kop en hals zijn donkerbruin, het lichaam warm bruin met smalle bleke veerranden. Poten oranje. De voorvleugel is donker, zonder het grijs van grauwe gans of kleine rietgans.
Verwarringssoorten
Toendrarietgans is de enige echte concurrent: die is kleiner en kortnekkiger, met een korte, hoge, stompe snavel waarop vaak alleen een smal oranje bandje achter de nagel staat. De taigarietgans heeft een vlakker voorhoofd en een snavel die in profiel lang en recht oogt. Kleine rietgans heeft roze poten en snavelband.
Leefgebied
In de winter op vochtig, extensief beheerd grasland, veenweiden en oogststoppels, met slaapplaatsen op vennen, moerassen en ondiepe plassen. Trouw aan een handvol vaste terreinen. Broedt in de taigazone bij hoogvenen, beekjes en meertjes in open naaldbos, veel zuidelijker dan de toendrarietgans.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
Broedt van Midden-Scandinavië door het noorden van Oost-Europa tot Midden-Siberië. De West-Europese vogels overwinteren in Zuid-Scandinavië en in het laagland langs de zuidelijke Oostzee en Noordzee, met Zuidwest-Friesland en de Peel als klassieke gebieden. Vroeger waren de aantallen aanzienlijk groter. In Iberië is de rietgans een dwaalgast, met vooral historische waarnemingen in het noorden.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
December en januari, vroeg in de ochtend bij de slaapplaats. Zuidwest-Friesland rond de Friese meren en de Groote Peel bieden de beste kansen. Scan een rietganstroep strikt in profiel en zoek de langste, vlakste snavel met veel oranje; beoordeel altijd meerdere vogels naast elkaar, want individuen overlappen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd (IUCN: Least Concern). De West-Europese populatie is sterk afgenomen en wordt nauwlettend gevolgd. Jacht in delen van de trekroute, verandering van landgebruik en ontwatering van boreale venen spelen mee, terwijl zachtere winters de vogels noordelijker houden. Inmiddels geldt een internationaal beheerplan.
Wetenschappelijke naam
Anser fabalis | (Latham, 1787)
Latham beschreef de soort in 1787 als Anas fabalis; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Anser werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Anser is het Latijnse woord voor 'gans'. fabalis is afgeleid van het Latijnse faba 'tuinboon', naar de gewoonte van de vogel om vroeger 's winters op afgeoogste bonenakkers te grazen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Groot-Brittannië.