Alle soorten › Eendachtigen › Eenden, ganzen en zwanen › Kleine rietgans
Kleine rietgans | Anser brachyrhynchus
Pink-Footed Goose | Ánsar piquicorto
Een kleine, kortsnavelige rietgans met een donkere kop die scherp afsteekt tegen een koel grijsbruin lijf. Ze overwintert in vaste, plaatstrouwe troepen op het grasland van Noordwest-Europa.
Geluid
Hoger en muzikaler dan de andere rietganzen, met veel piepende tonen door de troep: wink-wink en een schriller ang-ang-ang. Een overtrekkende groep klinkt als een blikkerig, snel babbelend koor. Vooral te horen bij het opvliegen van de slaapplaats in de vroege ochtend, van oktober tot maart.
Opname: David Darrell-Lambert — CC BY-NC-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Compacte, kortnekkige gans met een korte, hoge snavel die zwart is met een smalle roze band voor de nagel. De poten zijn helderroze, nooit oranje. Kop en hals zijn donker chocoladebruin en contrasteren duidelijk met het bleke, koel grijsbruine lichaam. In vlucht valt de opvallend lichtgrijze voorvleugel op, bijna zo bleek als bij grauwe gans.
Verwarringssoorten
Toendrarietgans is de grote valkuil: die heeft oranje poten en een oranje snavelband, is warmer en bruiner van tint en mist de grijze voorvleugel. Grauwe gans is fors groter met een bleke kop en een geheel roze of oranje snavel. De combinatie roze poten, grijze voorvleugel en donkere kop is doorslaggevend.
Leefgebied
Overwintert op vochtig grasland, wintertarwe, graanstoppels en achtergebleven suikerbieten. Slaapt op ondiepe plassen, meren en kwelders, vaak in gemengd gezelschap van kolganzen. In het broedgebied op arctische toendra en op steile rotshellingen en rivierkloven in IJsland en Oost-Groenland.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
Broedt op Spitsbergen, IJsland en Oost-Groenland. De Spitsbergse vogels overwinteren in een smalle band langs de zuidkust van de Noordzee, van Jutland via de Waddenkust tot Friesland en de Noordoostpolder, waar ze geconcentreerd zitten; de IJslandse trekken naar de Britse Eilanden. Zuidelijker, tot in het Middellandse Zeegebied, een uitzonderlijke dwaalgast.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
November tot februari, en zoek gericht in de winterkwartieren: het grasland van Zuidwest-Friesland en de Noordoostpolder voor de Spitsbergse vogels, de akkers en estuaria van de Britse Eilanden voor de IJslandse. Ga in de ochtend langs de percelen en scan de troepen perceel voor perceel op poten en snavelbasis. De donkere kop springt tussen kolganzen meteen in het oog, maar bevestig altijd de roze poten.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd (IUCN: Least Concern). De Spitsbergse populatie is sinds de bescherming in de jaren tachtig sterk gegroeid, zo sterk dat begrazingsschade op de toendra en gewasschade in de overwinteringsgebieden nu beheersvragen oproepen. Ook de IJslandse populatie is toegenomen. Klimaatverandering in het broedgebied en verschuivende trekroutes vormen de belangrijkste onzekerheden voor de lange termijn.
Wetenschappelijke naam
Anser brachyrhynchus | Baillon, 1834
Baillon beschreef de soort in 1834 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Anser werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Anser is het Latijnse woord voor 'gans'. brachyrhynchus is Grieks, van brakhus 'kort' en rhunkhos 'snavel', naar de korte snavel. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Abbeville in Frankrijk.