Nepenthes thai

Herkenning

Een klimplant met kale stengels. De bladschijven aan de korte stengels zijn 11,5 tot 29 cm lang en 2,7 tot 6 cm breed. De onderbekers zijn 8 tot 11 cm hoog en 3 tot 4,4 cm breed, de bovenbekers 7,5 tot 14 cm hoog en 1,5 tot 4,2 cm breed — slanker en vaak trechtervormiger dan de onderbekers, die onderaan breder zijn en aan de voorzijde vleugels dragen. De bloeiwijze heeft korte deelbloeistelen van 2 tot 4 mm. Bij mannelijke bloemen is de meeldraadzuil (androfoor) ongeveer 2 mm lang.

Gelijkende soorten

De naaste verwant is Nepenthes benstonei van het Maleisisch schiereiland, waarmee de soort vroeger werd verward. Het onderscheid ligt in details: N. thai heeft kale stengels, waar N. benstonei ijl behaard is; de deelbloeistelen zijn 2 tot 4 mm lang tegen ongeveer 9 tot 10 mm bij N. benstonei; en de androfoor is 2 mm tegen 4 mm. In het veld helpt vooral de standplaats: N. thai staat op kalksteen in het zuiden van Thailand. Andere soorten van de Montanae-groep, zoals N. sanguinea en N. macfarlanei, groeien hoger in de bergen van het schiereiland en hebben andere bekers.

De val en hoe hij werkt

Een bekerval van het gebruikelijke type, met een glad peristoom, nectar op de rand en onder het deksel, en een verteringsvloeistof onderin. De onderbekers staan op de grond of op richels van de kalksteen en vangen vooral lopende prooi; hun vleugels dienen als looproute voor mieren. De bovenbekers hangen aan de klimstengels in de lucht en vangen ook vliegende insecten. Op kalksteen is de bodem niet zuur maar juist basisch, en voedingsstoffen zijn er schaars omdat er nauwelijks aarde is; de extra stikstof en fosfor uit prooi zijn daar voor de plant evengoed de moeite waard.

Standplaats en ecologie

Kalksteenheuvels in het laagland en de lage heuvelzone, tussen ongeveer 500 en 665 m (R2). De planten groeien op de hellingen en ruggen van deze heuvels, waar de bodem dun is en tussen de rotsen ligt. Kalksteen is voor bekerplanten een ongewone ondergrond; de meeste soorten van het geslacht staan op zure, voedselarme grond. De kalkheuvels van Zuid-Thailand zijn geïsoleerde ‘eilanden’ in het landschap, met een eigen, vaak endemische flora.

Verspreiding en hoogte

Endemisch in Thailand, op het zuidelijke schiereiland, in de provincie Narathiwat. Volgens de beschrijving is de soort bekend van slechts vier kalksteenlocaties in een klein gebied, tussen 500 en 665 m. Het is het zuidelijkste lid van de Montanae-groep in Thailand en ligt dicht bij de grens met Maleisië, waar N. benstonei voorkomt.

• Inheems

Vormen en variatie

Er worden geen variëteiten of vormen onderscheiden, en natuurlijke hybriden van N. thai zijn niet bekend. Taxonomisch is de soort het resultaat van het uit elkaar halen van N. benstonei in bredere zin: het Thaise materiaal dat in 2001 onder die naam werd behandeld, is sinds 2009 N. thai. Omdat de soort pas kort erkend is en van weinig plekken bekend, is er over de natuurlijke variatie nog weinig gepubliceerd.

Waar en wanneer te zien

De kalksteenheuvels in de provincie Narathiwat in het uiterste zuiden van Thailand zijn het enige gebied. Deze streek is afgelegen, en de veiligheidssituatie in de zuidelijke grensprovincies is al jaren gespannen; raadpleeg het actuele reisadvies en ga alleen met lokale begeleiding. Op de heuvels zelf: kijk op de richels en in de struiken op de hellingen naar slanke bovenbekers en naar onderbekers tussen de rotsen. Betreed geen steengroeven.

Staat van instandhouding

De soort is niet geëvalueerd voor de Rode Lijst (Not Evaluated) in de bron die deze gids gebruikt. De beschrijvers stelden in 2009 zelf de categorie bedreigd voor, omdat de soort van slechts vier kalksteenlocaties in een klein gebied bekend is en die heuvels worden bedreigd door kalkwinning voor de cementindustrie. Kalksteenheuvels in Zuidoost-Azië verdwijnen op veel plaatsen letterlijk in de steenbreker, en met hen hun endemische soorten. Als lid van het geslacht staat hij in CITES bijlage II.

Wetenschappelijke naam

Nepenthes thai | Cheek, 2009

Beschreven door Cheek & Jebb in 2009, in "Nepenthes group Montanae (Nepenthaceae) in Indo-China, with N. thai and N. bokor described as new", Kew Bulletin, deel 64, nr. 2, p. 319-325. Endemisch voor het Thaise schiereiland, op kalksteenheuvels, 500-600 m hoogte; een specifiekere berg of plaatsnaam wordt in de beschikbare bronnen niet genoemd. Eenvoudig vernoemd naar Thailand, het land waar de soort endemisch is — geen diepere naamsbetekenis bekend.

World Checklist of Vascular Plants (WCVP), via Plants of the World Online (POWO), Royal Botanic Gardens, Kew.