Nepenthes lingulata — Vorstmans Gids van de Vleesetende Planten

Herkenning

Een klimplant met rozetstengels tot 4 mm dik en klimstengels van dezelfde dikte met leden van 3,5 tot 9 cm. De rozetbladeren zijn leerachtig, ongesteeld, lancetvormig, tot 9,6 cm lang en 3 cm breed, met een spitse top; de bladeren aan de klimstengel zijn kleiner, elliptisch tot eirond, 3,7 tot 4,8 cm lang. De onderbekers zijn groot: tot 28 cm hoog en 4,5 cm breed, in het onderste deel smal trechtervormig en naar boven licht ingesnoerd tot een cilinder, met een steil schuine mond, een afgeplat peristoom tot 3 cm breed met ribben op ongeveer 0,5 mm, gefranjerde vleugels tot 2,5 mm (franje tot 1 cm) en een plat, vertakt spoortje tot 1,5 cm. Het deksel is breed driehoekig, met hartvormige voet, tot 7,5 bij 5,5 cm, en draagt aan de onderkant het draadvormige aanhangsel van 2,2 tot 4 cm. De bovenbekers zijn kleiner, tot 12,3 cm hoog en 2 cm breed, met een duidelijke heup in het midden en zonder franje. Jonge ranken en de buitenkant van de bekers zijn dicht bedekt met lange, wollige, grijsbruine haren. De bekers zijn buiten donkerpaars tot zwart, binnen bleek blauwgroen met paarse vlekken.

Gelijkende soorten

De naaste verwant is Nepenthes izumiae uit het bergland van West-Sumatra, met vergelijkbare lange onderbekers, maar een rond deksel zonder draadvormig aanhangsel, hooguit met een korte kam, en bredere bekers. Geen andere Sumatraanse soort heeft zo'n lange tong onder het deksel. N. bongso en N. gymnamphora, die in hetzelfde gebied voorkomen, hebben een deksel zonder aanhangsel en veel minder beharing. N. jamban heeft kleine, bolle, trechtervormige bekers en een heel ander aspect.

De val en hoe hij werkt

Het deksel van N. lingulata wijkt af van dat van vrijwel alle andere Nepenthes: het mist aan de onderkant de gebruikelijke nectarklieren, behalve aan de top van het aanhangsel. De nectar zit dus alleen aan het uiteinde van de tong, die boven het midden van de bekermond hangt. Een insect dat de nectar wil bereiken, moet zich op een onzekere plek boven de opening begeven, waar het bij een misstap in de beker valt. Het brede, geribbelde peristoom doet de rest: bij vocht wordt het glad, en de mond staat steil schuin, zodat uitglijders naar binnen worden geleid.

Standplaats en ecologie

Bovenmontaan bemost nevelwoud (B1) tussen 1700 en 2100 m. De soort groeit zowel op de grond als epifytisch. Ze deelt haar standplaats met andere bergsoorten, waaronder N. bongso, N. gymnamphora en N. jamban. Het nevelwoud is er koel en zeer vochtig, met dikke moslagen op bodem en takken.

Verspreiding en hoogte

Endemisch op Sumatra, in het Barisangebergte dat langs de westkust van het eiland loopt. De soort is alleen bekend van haar typevindplaats in het zuiden van de provincie Noord-Sumatra, in het bergland ten zuiden van Padang Sidempuan. De wereldchecklist geeft als gebied alleen Sumatra.

Waargenomen (hokken van een graad)

Verspreiding uitsluitend op basis van waarnemingen bij GBIF (Global Biodiversity Information Facility), niet op TDWG-regio's: die zijn vaak veel groter dan het werkelijke areaal. De lichte halo is het gebied rond een waarneming, de donkere kern de waarneming zelf. De donkere hokken zijn 3 vakken van een hele graad — ruwweg honderdtien kilometer — waarin de soort is waargenomen, uit alle waarnemingen bij GBIF. Deze maat is grover dan bij de meeste soorten, omdat van deze plant vrijwel geen enkele waarneming een nauwkeurige coördinaat draagt: de vindplaats van bestroopte soorten wordt bij de bron vertroebeld. Op deze schaal verdwijnt dat in de ruis. Ze zeggen waar hij is gezíén, niet waar hij voorkomt: een leeg vak betekent niets.

Vormen en variatie

Er zijn geen variëteiten of vormen in het wild beschreven. Er is één natuurlijke hybride bekend, met N. jamban, die op dezelfde berg groeit. Omdat de soort pas sinds 2005 bekend is en maar van één vindplaats, is over de variatie tussen populaties niets te zeggen.

Waar en wanneer te zien

Het bergland ten zuiden van Padang Sidempuan is afgelegen en de standplaats ligt in steil nevelwoud; een bezoek vereist een lokale gids en voorbereiding. Kijk bij elke grote, donkere beker naar de onderkant van het deksel: de lange, hangende tong is van dichtbij onmiskenbaar. Omdat de soort alleen van één plek bekend is, is terughoudendheid met het delen van locatiegegevens hier bijzonder belangrijk.

Staat van instandhouding

De soort is niet door de IUCN beoordeeld (NE). Wat bekend is: ze is alleen van haar typevindplaats bekend, in een klein gebied bovenmontaan bos, en het aantal planten is onbekend. Daarmee is ze potentieel kwetsbaar voor verzamelen, bosbranden en ontginning van de lagere hellingen. Als lid van het geslacht staat ze in CITES bijlage II.

Wetenschappelijke naam

Nepenthes lingulata | Lee, Hernawati & Akhriadi, 2006

Nepenthes lingulata werd in 2006 beschreven door Ch'ien C. Lee, Hernawati en Praseno Akhriadi, in Blumea 51(3): 561-568. Het holotype (Lee, Hernawati, Akhriadi NP 432) werd op 22 april 2005 verzameld ten zuiden van Padang Sidempuan, Noord-Sumatra, en ligt in het Herbarium Universitas Andalas (ANDA). Ten zuiden van Padang Sidempuan, Noord-Sumatra, Indonesië — dezelfde regio als de gelijktijdig beschreven N. jamban. De naam is afgeleid van het Latijnse "lingula" ("tongetje") en verwijst naar het karakteristieke tongvormige aanhangsel op het dekseltje van de beker.

World Checklist of Vascular Plants (WCVP), via Plants of the World Online (POWO), Royal Botanic Gardens, Kew.