Roberts' prinia | Oreophilais robertsi

Geluid

Luidruchtig: de groep laat een schel, ratelend geluid horen, tsjrrr-tsjrrr, en een doordringend, snel duet van harde tsjip-tsjip-tsjip en triller trrrie-trrrie, waarbij de vogels elkaar direct beantwoorden. Bij onraad een droog, scherp gescheld.

Herkenning

Ongeveer 14 cm, met een lange, getrapte staart die vaak schuin omhoog wordt gehouden. De bovendelen zijn egaal donker leigrijs, de onderdelen lichter grijs met een vuilwitte, vaag gevlekte keel en een okerbruine waas op flanken en onderstaartdekveren. Er is geen wenkbrauwstreep. De iris is opvallend licht, crème tot strogeel, wat de vogel een starende blik geeft; de snavel is donker, de poten roze-bruin. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn bruiner en hebben een donkerder oog. Klautert en springt laag door dichte begroeiing en vliegt zelden meer dan enkele meters.

Verwarrings­soorten

De roestflankprinia Prinia subflava komt op lagere hoogte en in gras aan de randen voor, is bruin van boven met een duidelijke lichte wenkbrauwstreep en roestbeige flanken. De halsbandapalis Apalis thoracica van hetzelfde bos heeft een smalle zwarte borstband en een groenige rug. De mekkercamaroptera Camaroptera brachyura is ook grijs maar heeft een korte staart en groene vleugels. Barratts struikzanger Bradypterus barratti sluipt in dezelfde varens, maar is warm bruin met een gestreepte keel en leeft solitair. Het lichte oog in een effen grijze, langstaartige vogel die in groepjes leeft is kenmerkend.

Leefgebied

Dicht struweel, varenvelden van adelaarsvaren, ruigte en heide aan de randen van afromontaan bos, open plekken en valleien met struiken tussen berggrasland, ook de randen van dennen- en eucalyptusaanplant met ondergroei, van ongeveer 1200 meter tot de hoogste toppen. Foerageert laag in de begroeiing op insecten, in groepjes van drie tot acht vogels die elkaar helpen bij het grootbrengen van de jongen.

Verspreiding en trek

Endemisch voor de Oostelijke Hooglanden: in Zimbabwe van Nyanga via de Bvumba tot de Chimanimani-bergen en het Chirinda-gebied, en in het aangrenzende Mozambique op de Tsetserra en de Mozambikaanse kant van de Chimanimani. Nergens anders ter wereld.

• Jaarrond
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Jaarrond; goede plekken zijn het Bvumba-bos (Bunga Forest en de omgeving van de botanische tuin), de hellingen van Nyanga en de randen van Chimanimani. Loop langzaam langs bosranden met varens en struweel en luister naar het ratelende groepsgeluid; de vogels komen vaak kijken en zitten dan kort bovenop een struik. In de koele ochtend zijn ze het actiefst.

Staat van instandhouding

Gevoelig. Het verspreidingsgebied is klein en gefragmenteerd over enkele berggebieden. Omzetting van struweel en bosranden in dennen- en eucalyptusplantages, uitheemse struiken, te frequente branden en uitbreiding van landbouw tasten het leefgebied aan, al gebruikt de vogel ook ruige randen van aanplant.

Wetenschappelijke naam

Oreophilais robertsi | (Benson, 1946)

Benson beschreef de soort in 1946 als Prinia robertsi; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Oreophilais werd in 1991 ingevoerd door Clancey. Oreophilais werd door Clancey gevormd uit het Griekse oreophilos, 'bergminnend', en -lais, ontleend aan Hypolais (spotvogels) — een bergbewonend zangertje. robertsi eert de Zuid-Afrikaanse ornitholoog Austin Roberts (1883–1948), naar wie ook de bekende veldgids Roberts Birds of Southern Africa is genoemd. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Vumba, bij Mutare, Zimbabwe.