Alle soorten › Zangvogels › Rietzangers › Rietzanger
Rietzanger | Acrocephalus schoenobaenus
Sedge Warbler | Carricerín Común
De rietzanger is een Palearctische trekvogel met een gestreepte rug en een opvallende, brede roomkleurige wenkbrauwstreep, die van november tot april in moerassen en ruigte in het noorden en oosten van het gebied overwintert. Vooral in februari en maart zingt hij voor vertrek zijn snelle, gevarieerde zang uit het riet.
Geluid
De zang is snel, luid en zeer gevarieerd: een mengeling van schurende en krassende noten, heldere fluittonen, trillers en imitaties, met onverwachte versnellingen, vaak afgewisseld met een korte zangvlucht omhoog. Roep een droog tsek en bij onrust een ratelend tsjrrr.
Opname: Fernand Deroussen — CC BY-NC 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
12–13 cm, met een vlakke kop en een spitse, vrij korte snavel. De kruin is donkerbruin met fijne strepen, begrensd door een brede, lange, roomwitte wenkbrauwstreep boven een donkere oogstreep. De mantel is warm grijsbruin met donkere strepen, de stuit ongestreept roestbruin, wat vooral bij het wegvliegen opvalt. De onderdelen zijn vuilwit met warmbeige flanken en borst. De staart is afgerond en donkerbruin; de poten zijn grijsbruin. De seksen zijn gelijk; eerstejaarsvogels hebben een lichtere middenkruinstreep en soms een fijn gestippelde borst. Zit vaak laag in de vegetatie en vliegt kort en laag naar de volgende dekking.
Verwarringssoorten
De kleine karekiet Acrocephalus scirpaceus en de bosrietzanger Acrocephalus palustris hebben een ongestreepte rug en slechts een vage wenkbrauwstreep. De moerasstruikzanger Bradypterus baboecala is donker warmbruin, met een ongestreepte rug, een fijn gestippelde keel en een brede, afgeronde staart, en zingt een versnellende reeks tikken met vleugelklappen. De valleigraszanger Cisticola tinniens heeft een roodbruine kruin en zwarte strepen op een lichtere rug, maar geen wenkbrauwstreep, en een langere, vaak opgestoken staart. De baardgrasvogel Melocichla mentalis is groter, met een witte keel en een donkere baardstreep, en leeft in ruig grasland.
Leefgebied
Rietlanden, biezen en zeggevelden, ruige oevervegetatie langs rivieren, dammen en vleien, en ook hoog gras en ruigte op enige afstand van water. Foerageert laag in de vegetatie, vaak op bladluizen en muggen, en wordt voor vertrek duidelijk vetter.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Binnen het gebied vooral in het noorden en oosten: Angola, Zambia, Malawi, Mozambique, Zimbabwe, het noorden van Botswana (Okavango en Chobe), het noordoosten van Namibië, en in Zuid-Afrika vooral in Limpopo, Mpumalanga, Gauteng, Noordwest, KwaZoeloe-Natal en de Vrijstaat; schaars in de Oost-Kaap en Eswatini, zeldzaam verder naar het zuidwesten. Broedt in Europa en West- en Centraal-Azië en overwintert in Afrika ten zuiden van de Sahara.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Van november tot april, het best in februari–maart, als de vogels zingen voor ze naar het noorden trekken. Zoek in rietvelden en ruigte langs dammen en rivieren, bijvoorbeeld in de Nylsvley-vallei, bij de Marievale-vogelreservaten in Gauteng of in de Okavango-panhandle, en let op de brede roomkleurige wenkbrauwstreep als de vogel even op een rietstengel verschijnt.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd, met een grote broedpopulatie in Europa en Azië. De aantallen schommelen sterk met de regenval in de Afrikaanse overwinterings- en doortrekgebieden; het verdwijnen van moerassen door drooglegging speelt in het overwinteringsgebied plaatselijk een rol.
Wetenschappelijke naam
Acrocephalus schoenobaenus | (Linnaeus, 1758)
Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Motacilla Schoenobaenus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Acrocephalus werd in 1811 ingevoerd door Naumann & Naumann. Acrocephalus is Grieks, van akros 'hoogste, spits' en kephalē 'kop'; de Naumanns, die het geslacht invoerden, noemden deze vogels Spitzkopf en vatten akros dus op als 'spits'. schoenobaenus is Grieks, van skhoinos 'riet' en bainō 'lopen'; het is een vertaling van de oude Zweedse naam Sävstigare. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit zuidelijk Zweden.