Alle soorten › Zangvogels › Wevers › Republikeinwever
Republikeinwever | Philetairus socius
Sociable Weaver | Tejedor Republicano
De republikeinwever bouwt de grootste nesten van alle vogels: reusachtige strooien daken in kameeldoorns of op telefoonpalen, met tientallen tot honderden kamers die jarenlang door een hele kolonie bewoond worden. De soort is endemisch voor het droge westen van zuidelijk Afrika.
Geluid
Een vrijwel onophoudelijk, druk getjilp en gekwetter van de kolonie, tsjip-tsjip en tsjiek, dat van ver te horen is. Opvliegende groepen roepen scherp en metalig.
Opname: Dawie de Swardt — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
13 tot 14 cm, gedrongen en musachtig, met een korte, lichtblauwgrijze tot hoornkleurige kegelsnavel. Kruin en nek zijn warmbruin, het gezicht is lichter. Een zwarte vlek op kin en keel en een zwart teugeltje vallen op. Rug en vleugels zijn bruin met donkere veercentra en lichte zomen, waardoor ze geschubd lijken. De flanken zijn opvallend zwart met witte zomen, de rest van de onderdelen lichtgeelbruin. De seksen zijn gelijk; jongen missen de zwarte keelvlek.
Verwarringssoorten
De baardmanwever (Sporopipes squamifrons) is kleiner, met een roze snavel, een zwarte baardstreep in plaats van een keelvlek, en een zwart-wit geschubd voorhoofd. Het vrouwtje van de huismus (Passer domesticus) en de Kaapse mus (Passer melanurus) missen de zwarte keel en de geschubde flanken. De mahaliwever (Plocepasser mahali) is groter en heeft een brede witte wenkbrauwstreep en een witte stuit.
Leefgebied
Droge savanne met verspreide grote bomen, vooral kameeldoorn (Vachellia erioloba), Kalahari-doornveld en de overgang naar Nama-Karoo; bouwt ook op telefoon- en elektriciteitspalen en windmolens. Foerageert in groepen op de grond naar zaden en insecten en heeft nauwelijks drinkwater nodig.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van zuidelijk Afrika.
Verspreiding en trek
Endemisch voor het gebied: het midden en zuiden van Namibië (niet in de Namib en het noordoosten), het zuidwesten van Botswana, de Noord-Kaap en aangrenzende delen van de provincie Noordwest en de uiterste westrand van de Vrijstaat. Daarbuiten niet.
- Jaarrond
- Zomergast (ca. okt–mrt)
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In het Kgalagadi Transfrontier Park en langs de wegen in de Noord-Kaap en het zuiden van Namibië zijn de nesten van ver te zien. Kijk ook naar medebewoners: de Afrikaanse dwergvalk (Polihierax semitorquatus) broedt vrijwel uitsluitend in republikeinwevernesten, en ook perzikkopagapornissen en roodkopamadines gebruiken de kamers. Kaapse cobra's en boomslangen plunderen soms een heel nest.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Algemeen binnen zijn areaal. Kolonies op telefoonpalen worden soms verwijderd, en het kappen van oude kameeldoorns vermindert lokaal de nestgelegenheid. Klimaatverandering met heetere, drogere zomers wordt als risico voor de broedresultaten gezien.
Wetenschappelijke naam
Philetairus socius | (Latham, 1790)
Latham beschreef de soort in 1790 als Loxia socia; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Philetairus werd in 1837 ingevoerd door Smith. Philetairus komt van het Griekse philetairos, 'gesteld op zijn kameraden' — naar het gezamenlijke reuzennest waarin tientallen paren samenleven. socius is Latijn voor 'metgezel, bondgenoot' — naar het samenleven in kolonies in één groot gemeenschappelijk nest. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Warmbad, zuidelijk Namibië.