Luapulagraszanger | Cisticola luapula

Geluid

De zang is een combinatie van scherpe, zoemende tonen en snelle trillers, bijvoorbeeld tie-tie-zrrreeeee, vanaf de top van een rietstengel of papyrusplant. Roept een luid, scherp tjwie en bij alarm een scheldend tsjrrrr of snel tsik-tsik-tsik.

Herkenning

12–14 cm. In broedkleed (regentijd) is de kruin roestbruin, de rug grijs met duidelijke zwarte lengtestrepen, en vormen de roestrode randen van de vleugelpennen een opvallend rossig vleugelpaneel. De onderdelen zijn wit met een grijzige zweem op borst en flanken. De staart is grijsbruin met een zwarte band voor de witte punten, van onderen goed te zien. In het niet-broedkleed (droge tijd) is de vogel bruiner en warmer bruingeel, met een gestreepte kruin en een langere staart. De seksen zijn gelijk, het mannetje groter. Van de zwartruggraszanger vooral door zijn verspreiding te onderscheiden; hij is gemiddeld iets lichter en grijzer op de rug.

Verwarrings­soorten

De moerasgraszanger Cisticola pipiens leeft vaak in dezelfde moerassen maar is groter, met een langere, bredere staart, een bruinere rug met minder contrasterende streping en een doffere vleugel; hij zingt een reeks tjilpende tonen met een triller. De valleigraszanger Cisticola tinniens van natte vleien in het hoogland van Zambia en Angola is kleiner, met een zwartere rug en een helder roestrode staart. De dambograszanger Cisticola dambo leeft in droger grasland van dambo's en zingt in zangvlucht. De zwartruggraszanger Cisticola galactotes en Heuglins graszanger Cisticola marginatus lijken sterk op hem, maar vervangen hem in respectievelijk het oosten en het noordoosten. De graszanger Cisticola juncidis is kleiner met een korte staart. Verspreiding, rietmoeras en zang zijn beslissend.

Leefgebied

Seizoensgebonden overstroomd grasland, zeggevelden, riet- en papyrusranden langs rivieren, lagunes en meren, en ruig gras aan de rand van overstromingsvlakten. Foerageert laag in de vegetatie en op drijvende plantenmatten, meestal in paren.

Verspreiding en trek

Binnen het gebied in het oosten van Angola, in grote delen van Zambia (onder meer de Barotse-overstromingsvlakte, de Kafue Flats, Bangweulu en de Luapula-vallei), in het noorden van Botswana (Okavangodelta, Linyanti en Chobe), in het noordoosten van Namibië (Kavango en Zambezi-regio) en in het noordwesten van Zimbabwe langs de Zambezi. Daarbuiten alleen in het zuidoosten van Congo-Kinshasa rond het Mwerumeer.

• Jaarrond
• Zomergast (ca. okt–mrt)
• Wintergast (ca. apr–sep)
• Doortrek (mrt–apr, okt–nov)
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Jaarrond; in de regentijd zingen de mannetjes het meest. Een mokorotocht in de Okavangodelta of een boottocht langs de Chobe-oever is de beste manier om hem te zien, maar ook de Kafue Flats en de Barotse-vlakte zijn goed. Kijk naar rietpluimen en papyrustoppen waarop een zingende vogel zit, en let op de grijs-zwart gestreepte rug en het rossige vleugelpaneel.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Algemeen in geschikte moerassen binnen zijn beperkte areaal. Afhankelijk van seizoensgebonden overstromingen; stuwdammen, regulering van rivieren en ontwatering kunnen leefgebied aantasten.

Wetenschappelijke naam

Cisticola luapula | Lynes, 1933

Lynes beschreef de soort in 1933 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Cisticola werd in 1829 ingevoerd door Kaup. Cisticola is gevormd uit het Griekse kisthos 'cistusroos' en het Latijnse colere 'bewonen'. luapula verwijst naar de Luapula, de rivier die het Bangweulumeer in Zambia afwatert. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Bangweulumeer, Zambia.