Alle soorten › Zangvogels › Spotlijsters › Zwarte katvogel

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Zwarte katvogel | Melanoptila glabrirostris

Black Catbird | Maullador negro

De zwarte katvogel is een middelgrote, geheel zwarte spotlijsterachtige met een blauwpaarse glans. Hij leeft in kustnabij struikgewas en laag bos van het schiereiland Yucatán en de eilanden ervoor, en komt nergens anders voor. Zijn zang en miauwende roep lijken op die van de katvogel.

Zwarte katvogel (Melanoptila glabrirostris)
Foto: dfaulder — CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een gevarieerde reeks piepende, krassende en fluitende frasen, zachter en welluidender dan de zang van de katvogel, vaak vanaf een hoge, open zitplaats. Roepen een nasaal, miauwend njeh en een droog tsjak.

Luister: ZangXC429406

Opname: Manuel Grosselet — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

19–21 cm. Geheel zwart met een blauwe tot paarse glans, vooral op kop, rug en vleugels. Oog roodbruin. Snavel dun, recht en zwart, zonder de zware bouw van een troepiaal. Staart vrij lang en afgerond; zit vaak met hangende of licht opgestoken staart. De seksen zijn gelijk; jonge vogels zijn doffer zwartbruin met een donker oog.

Verwarrings­soorten

De rouwtroepiaal Dives dives is groter, met een zwaardere, spitse snavel en een donker oog, en loopt vaak over open grond. Mannetjes langstaarttroepiaal Quiscalus mexicanus zijn veel groter, met een lange gekielde staart en een geel oog. De roodoogkoevogel Molothrus aeneus is gedrongen, met een korte kegelsnavel, een rood oog en een opzetbare nekkraag. De katvogel Dumetella carolinensis, die in de winter in hetzelfde gebied verblijft, is grijs met een zwarte kap en roestbruine onderstaartdekveren.

Leefgebied

Kustnabij struikgewas en laag, halfbladverliezend bos, randen van mangrove, struwelen achter het strand en op eilandjes, ook dorpen, hotelterreinen en tuinen met struiken; vooral dicht bij zee, plaatselijk verder landinwaarts. Eet vooral vruchten en bessen, daarnaast insecten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

Schiereiland Yucatán (Yucatán, Quintana Roo en het noorden van Campeche), inclusief Cozumel, Isla Mujeres en andere eilanden, het noorden van Belize met de cayes ervoor, en zeer plaatselijk het noorden van Guatemala. Komt buiten het gidsgebied niet voor.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Op Cozumel en op Caye Caulker en Ambergris Caye in Belize geregeld te zien in tuinen en struikgewas langs de kust. Zingt in het broedseizoen vanaf een zichtbare zitplaats in de top van een struik.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd (LC). Het leefgebied is klein en ligt grotendeels in de kuststrook, waar toeristische bebouwing het struikgewas plaatselijk sterk doet afnemen.

Wetenschappelijke naam

Melanoptila glabrirostris | Sclater, 1858

Sclater beschreef de soort in 1858 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Melanoptila voerde hij in datzelfde werk in. Melanoptila is Grieks, van melas 'zwart' en ptilon 'veer, verenkleed', naar het geheel zwarte verenkleed. glabrirostris is Latijn, van glaber 'glad, kaal' en rostrum 'snavel', naar de vrijwel ontbrekende borstels rond de snavelbasis. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit bij Omoa, Honduras.