Alle soorten › Zangvogels › Kraaiachtigen › Zuid-Mexicaanse gaai

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Zuid-Mexicaanse gaai | Aphelocoma ultramarina

Transvolcanic Jay | Chara transvolcánica

De zuid-mexicaanse gaai is een blauw en grijs gekleurde gaai zonder kuif uit de bergen van de Transmexicaanse vulkanengordel in midden-Mexico. Hij werd lang tot dezelfde soort gerekend als de noord-mexicaanse gaai en lijkt daar sterk op. Net als die soort leeft hij in familiegroepen en komt hij alleen in Mexico voor.

Zuid-Mexicaanse gaai (Aphelocoma ultramarina)
Foto: Henggang Cui (@cuihenggang) — CC0 · Wikimedia Commons

Geluid

Luide, herhaalde roepen die doen denken aan die van de noord-mexicaanse gaai, en ratelende geluiden; groepen zijn luidruchtig.

Luister: RoepXC265509

Opname: Andrew Spencer — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

29–32 cm, waarvan een groot deel staart. Kop, vleugels en staart dof blauw, rug grijsblauw. Teugel en oorstreek donkerder. Keel en onderdelen egaal lichtgrijs, zonder strepen en zonder borstband. Snavel zwart en krachtig. Gemiddeld iets groter en langstaartiger dan de noord-mexicaanse gaai.

Verwarrings­soorten

De noord-mexicaanse gaai Aphelocoma wollweberi is vrijwel gelijk en is in het veld vooral op verspreiding te onderscheiden. De woodhouses struikgaai Aphelocoma woodhouseii heeft een witte wenkbrauwstreep, een gestreepte witte keel en een blauwe borstband. De stellers gaai Cyanocitta stelleri heeft een lange, donkere kuif. De leiblauwe gaai Aphelocoma unicolor is ook aan de onderzijde donkerblauw.

Leefgebied

Pijn-eikenbos, eikenbos en bosranden in de bergen, ook beboste ravijnen en randen van bergbos. Leeft het hele jaar in groepen. Eet insecten, eikels, zaden en vruchten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

Komt alleen in Mexico voor, in de bergen van de Transmexicaanse vulkanengordel in midden-Mexico. Het hele verspreidingsgebied ligt in het gidsgebied.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Luidruchtige groepen komen vooral voor in eiken- en pijn-eikenbos op de hellingen van de vulkanen rond het centrale hoogland van Mexico.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. Plaatselijk algemeen, al is bergbos in midden-Mexico op veel plaatsen versnipperd.

Wetenschappelijke naam

Aphelocoma ultramarina | (Bonaparte, 1825)

Bonaparte beschreef de soort in 1825 als Corvus ultramarinus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Aphelocoma werd in 1851 ingevoerd door Cabanis. Aphelocoma is Grieks, van aphelēs 'eenvoudig, glad' en komē 'hoofdhaar', naar de kop zonder kuif. ultramarina is Latijn voor 'ultramarijn' (letterlijk 'van overzee', naar het blauwe pigment), naar het blauwe verenkleed. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Temascaltepec, staat México, Mexico.