Alle soorten › Zangvogels › Kraaiachtigen › Witkeeldwerggaai
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Witkeeldwerggaai | Cyanolyca nanus
Dwarf Jay | Chara enana
De witkeeldwerggaai is de kleinste gaai van het gidsgebied: een dofblauwe vogel met een zwart masker en een lichte keel. Hij leeft in vochtig, epifytenrijk bergbos in het oosten en zuiden van Mexico en wordt vaak aan zijn luide roepen opgemerkt, maar zelden gezien.
Geluid
Luide, wat nasale roepen en zachtere babbelende geluiden, vaak het eerste teken van een groepje in het bos.
Opname: Peter de Rouw — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto
Herkenning
20–23 cm, inclusief de vrij lange staart. Verenkleed overwegend dofblauw, aan de bovenzijde iets donkerder. Zwart masker van de snavelbasis door het oog. Keel licht, witachtig met een blauwe zweem. Snavel en poten zwart. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk.
Verwarringssoorten
De leiblauwe gaai Aphelocoma unicolor is veel groter en egaal blauw, zonder zwart masker. De stellers gaai Cyanocitta stelleri is groter en heeft een opvallende kuif. De maskergaai Cyanolyca mirabilis heeft een zwarte kop met een witte voorhoofdsband en leeft zuidelijker, in Guerrero en het zuiden van Oaxaca.
Leefgebied
Vochtig pijn-eikenbos, nevelwoud en bos met zilverspar in de bergen, met veel mossen, bromelia's en andere epifyten. Zoekt in paren of kleine groepjes in de middelste en hogere lagen tussen de epifyten naar insecten en andere ongewervelden.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Endemisch voor Mexico: de bergen van het westen van Veracruz en Puebla tot het noorden en midden van Oaxaca. Het verspreidingsgebied ligt geheel in het gidsgebied.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
In Oaxaca wordt de soort gezocht in het bergbos van de Sierra de Juárez ten noorden van de stad Oaxaca. Letten op de roepen en op beweging tussen de epifyten geeft de beste kans.
Staat van instandhouding
Gevoelig. Het verspreidingsgebied is beperkt en versnipperd, en het bergbos wordt aangetast door houtkap, branden en ontginning.
Wetenschappelijke naam
Cyanolyca nanus | (Du Bus de Gisignies, B-AL, 1847)
Du Bus de Gisignies, B-AL beschreef de soort in 1847 als Cyanocorax nanus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Cyanolyca werd in 1851 ingevoerd door Cabanis. Cyanolyca is Grieks, van kuanos 'donkerblauw' en lukos, een kraaiachtige vogel (mogelijk de kauw) bij Aristoteles en Hesychius. nanus is Latijn voor 'dwerg', naar het kleine formaat voor een gaai. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Mexico (niet nader bepaald).