Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Witbuikelenia

Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae

Witbuikelenia | Elaenia martinica

Caribbean Elaenia | Elenia caribeña

De witbuikelenia is een grijsbruine elenia van eilanden in het Caribisch gebied, met een korte kuif, een witte kruinvlek en een grotendeels witte, hooguit lichtgele buik. In het gidsgebied leeft hij alleen op eilanden voor de kust van het schiereiland Yucatán en van Belize.

Witbuikelenia (Elaenia martinica)
Foto: (c) Tommy Andriollo, some rights reserved (CC BY) — CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een helder, wat hees wie-tsjoe en een herhaald pie-wie-ri-ri; vooral 's ochtends vroeg te horen.

Luister: RoepXC1096674

Opname: Alex Jones — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

15–17 cm. Kop met een korte kuif en een witte kruinvlek die soms zichtbaar is; vage lichte oogring. Bovendelen grijsachtig olijfbruin. Vleugels donker met twee witachtige vleugelstrepen. Keel en borst lichtgrijs, buik wit tot zeer licht geelachtig. Snavel vrij lang voor een elenia, donker met een lichte, roze-achtige basis van de ondersnavel. Mannetje en vrouwtje zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

De geelbuikelenia Elaenia flavogaster heeft een vollere, vaak gespleten kuif en een duidelijk gele buik, en komt vooral op het vasteland voor. De groene elenia Myiopagis viridicata is kleiner, heeft een grijze kop, geen kuif en geen duidelijke vleugelstrepen.

Leefgebied

Droog struikbos, laag bos en kustvegetatie op eilanden, randen van mangrove, tuinen en erven. Eet kleine vruchten en bessen en daarnaast insecten.

Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.

Verspreiding en trek

In het gidsgebied op eilanden voor de kust van het schiereiland Yucatán, zoals Cozumel en Isla Mujeres, en op cayes voor de kust van Belize. Buiten het gidsgebied in West-Indië, van de Kaaimaneilanden en Puerto Rico tot de Kleine Antillen en de eilanden voor de kust van Venezuela, en op San Andrés en Providencia.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,7° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Op Cozumel komt hij geregeld voor in tuinen en struikbos. Een elenia op de eilanden of cayes met een witte buik verdient extra aandacht, omdat de geelbuikelenia er ook kan opduiken.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. In het gidsgebied beperkt tot een klein aantal eilanden, waar hij plaatselijk algemeen is; de precieze verspreiding over de cayes van Belize is niet overal goed bekend.

Wetenschappelijke naam

Elaenia martinica | (Linnaeus, 1766)

Linnaeus beschreef de soort in 1766 als [Muscicapa] martinica; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Elaenia werd in 1836 ingevoerd door Sundevall. Elaenia komt van Grieks elaineos 'van olie, olijfkleurig', naar het olijfgroene verenkleed. martinica verwijst naar Martinique, de herkomst van het type. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Martinique.