Alle soorten › Zangvogels › Zwaluwen › Grijsborstpurperzwaluw
Plaats in de stamboom Vogels Aves › Vogels met een beweeglijk verhemelte Neognathae › Alle overige moderne vogels Neoaves › Landvogels Telluraves › Valken, papegaaien en zangvogels Australaves › Valken en zangvogels Eufalconimorphae › Papegaaien en zangvogels Psittacopasserae
Grijsborstpurperzwaluw | Progne chalybea
Grey-breasted Martin | Golondrina acerada
De grijsborstpurperzwaluw is een grote zwaluw van open terrein, dorpen en steden in de laaglanden. Groepjes zitten vaak op elektriciteitsdraden en daklijsten en jagen met afwisselend snelle slagen en lange glijvluchten op grote insecten. In het gidsgebied broedt hij van Mexico tot Panama.
Geluid
Een vol, keelachtig gekwetter en korte, rollende tsjurr-roepen; het zingende mannetje laat een reeks borrelende tonen horen, vaak in de vroege ochtend.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
16–18 cm, met brede vleugels en een duidelijk gevorkte staart. Het mannetje heeft een glanzend staalblauwe kop en bovendelen, een grijsbruine keel en borst en een witte buik. Het vrouwtje en jonge vogels zijn doffer, met minder glans op de rug en een vuiler grijsbruine borst. Er is geen lichte kraag in de nek.
Verwarringssoorten
Het vrouwtje van de purperzwaluw Progne subis lijkt sterk, maar heeft een lichtere grijze band over voorhoofd en nek en een minder scherp afgezette, vaak licht gestreepte buik; het mannetje is geheel blauwzwart. De sinaloapurperzwaluw Progne sinaloae (bergen van het westen van Mexico) heeft bij het mannetje een blauwzwarte keel en borst die scherp afsteken tegen de witte buik. De bruinborstzwaluw Progne tapera heeft grijsbruine bovendelen zonder glans en een witte keel met een bruine borstband.
Leefgebied
Open en halfopen terrein in de laaglanden en lagere hellingen: dorpen en steden, pleinen, weilanden met bomen, rivieroevers, bosranden en kusten; plaatselijk hoger. Jaagt in de lucht op grotere vliegende insecten. Broedt in holtes: oude spechtenholen, gaten in gebouwen, onder dakpannen en in palmen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatie-eenheden van Mexico en Midden-Amerika.
Verspreiding en trek
Broedt in een groot deel van de laaglanden van Mexico en vrijwel heel Midden-Amerika tot Panama. De vogels uit het noorden van het verspreidingsgebied trekken na het broedseizoen weg; verder zuidelijk is de soort het hele jaar aanwezig. Buiten het gidsgebied in grote delen van Zuid-Amerika, tot in het noorden van Argentinië.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Zit vaak op draden en daken in dorpen en stadjes in de laaglanden, bijvoorbeeld rond het centrale plein. Bij het Panamakanaal en in de Caribische laaglanden van Costa Rica is hij algemeen.
Staat van instandhouding
Niet bedreigd. Algemeen en profiteert van gebouwen als nestplaats; in het gidsgebied zijn geen ernstige bedreigingen bekend.
Wetenschappelijke naam
Progne chalybea | (Gmelin, 1789)
Gmelin beschreef de soort in 1789 als Hirundo chalybea; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Progne werd in 1826 ingevoerd door Boie. Progne (ook Procne) is de dochter van koning Pandion van Athene uit de Griekse mythe, die in een zwaluw werd veranderd; in het Latijn ook een woord voor 'zwaluw'. chalybea is Latijn voor 'staalkleurig', van Grieks khalups 'staal', naar de staalblauwe glans van de bovendelen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cayenne, Frans-Guyana.