Alle soorten › Zangvogels › Tirannen › Tropische koningstiran

Tropische koningstiran | Tyrannus melancholicus

Tropical Kingbird | Tirano tropical

De tropische koningstiran is een van de meest verbreide vogels van tropisch Amerika en op Trinidad en Tobago een vertrouwde verschijning op draden, hekken en kale takken in open terrein. Hij vervangt daar grotendeels de grijze koningstiran, die op de meeste andere Caribische eilanden de algemene koningstiran is.

Tropische koningstiran (Tyrannus melancholicus)
Foto: Dario Sanches from São Paulo, Brasil — CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Geluid

Een hoge, snelle, kwetterende triller als pi-ri-ri-ri-ri, vaak vanaf een zitplaats en in de vlucht. De ochtendzang van het mannetje, in de schemering, is een complexere reeks van korte tonen en trillers.

Luister: ZangXC1182995

Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · omgezet naar mono · xeno-canto

Herkenning

20–23 cm, met een zware, vrij lange donkere snavel en een ingesneden bruine staart. De kop is grijs met een donkerder grijs masker en een verborgen oranje kruinvlek. De rug is grijsgroen tot olijfgrijs, de vleugels bruin met lichte randen. De keel is lichtgrijs tot witachtig, de borst geel met een olijfkleurige waas, de buik heldergeel. De seksen zijn gelijk; jonge vogels hebben lichtere randen aan de vleugelveren en geen kruinvlek.

Verwarrings­soorten

De grijze koningstiran Tyrannus dominicensis heeft witte onderdelen zonder geel en een donker oogmasker. De Arkansaskoningstiran Tyrannus verticalis, een dwaalgast, heeft een zwarte, rechte staart met witte buitenranden en een lichtgrijze borst. De zwaveltiran Tyrannopsis sulphurea op Trinidad is gedrongener, met een kortere snavel en een korte, rechte staart. De veetiran Machetornis rixosa op de ABC-eilanden loopt op de grond en heeft lange poten.

Leefgebied

Vrijwel alle half open terrein met zitplaatsen: tuinen, wegbermen, weilanden, savanne, akkerland, plantages, droog bos en bosranden, mangrove en kuststruweel. Jaagt in uitvallen vanaf een open zitplaats op vliegende insecten en eet daarnaast wat vruchten. Het nest is een ondiepe, open kom in een boom of struik.

Verspreiding en trek

Algemene standvogel op Trinidad en Tobago; standvogel op Aruba, Curaçao en Bonaire en op San Andrés. Op Grenada en de Grenadines zeldzaam; dwaalgast op Cuba, de Kaaimaneilanden, de Bahama's en de Maagdeneilanden. Buiten het gebied van het zuiden van Arizona en Texas door Mexico en Midden-Amerika tot in Argentinië.

  • Jaarrond
  • donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Dichtheidskaart uit de waarnemingen van GBIF (2006-10-01 – 2026-09-30), geteld per hokje van 0,18° en per maand en gedeeld door alle vogelwaarnemingen in datzelfde hokje — zo telt niet mee hoeveel vogelaars er kijken. De kleurdiepte volgt dat aandeel en loopt geleidelijk af; de kaart houdt zich dus niet aan landsgrenzen. Landcontouren: Natural Earth (publiek domein).

Hoe en wanneer kijken

Op Trinidad en Tobago op vrijwel elke draad langs open terrein te vinden; de trillerende roep is een van de eerste geluiden in de ochtend. Op de ABC-eilanden en San Andrés vooral in tuinen en open terrein met bomen; daar is goed op de staartvorm en de gele borst te letten om hem van de grijze koningstiran te onderscheiden.

Staat van instandhouding

Niet bedreigd. De soort heeft een zeer groot verspreidingsgebied en profiteert van open, door de mens gevormd landschap.

Wetenschappelijke naam

Tyrannus melancholicus | Vieillot, 1819

Vieillot beschreef de soort in 1819 en plaatste haar meteen in het geslacht waarin ze nog altijd staat. Het geslacht Tyrannus werd in 1799 ingevoerd door De Lacépède. Tyrannus is Latijn (van Grieks turannos) voor 'tiran, alleenheerser', naar het agressieve gedrag waarmee deze vogels zelfs roofvogels verjagen. melancholicus is Latijn (van Grieks melankholikos) voor 'zwaarmoedig, somber', vermoedelijk naar de donkergrijze kop en het sombere voorkomen. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Paraguay.