Puerto Ricaanse amazone | Amazona vittata

Geluid

In de vlucht een luide, trompetterende roep, die als i-gua-ca wordt weergegeven, en een reeks lange, schorre kreten bij het opvliegen. Daarnaast krijsende en kwetterende geluiden bij het nest en op de slaapplaats.

Herkenning

28–30 cm, gedrongen, met een korte staart. Helder groen, de veren met donkere randjes, wat vooral op kop en nek een geschubd patroon geeft. Een smalle rode band over het voorhoofd en een brede, witte, naakte oogring vallen op. De handpennen en de handdekveren zijn donkerblauw; in de vlucht is de onderkant van de vleugel helderblauw. De staart is groen met rood aan de basis van de buitenste veren. De snavel is licht hoornkleurig. De seksen zijn gelijk.

Verwarrings­soorten

Op Puerto Rico leven verschillende ontsnapte en verwilderde papegaaien. De Hispaniola-amazone Amazona ventralis heeft een wit voorhoofd, een zwarte oorvlek en een kastanjebruine buikvlek. De oranjevleugelamazone A. amazonica heeft blauw en geel op de kop en oranje in vleugel en staart. Parkieten, zoals de monniksparkiet Myiopsitta monachus, zijn kleiner en hebben een lange, spitse staart.

Leefgebied

Volgroeid, vochtig bos met oude bomen die holten hebben voor het nest: bergregenwoud in de Sierra de Luquillo, kalksteenbos op karst in Río Abajo en bos in de bergen van Maricao. Vroeger ook in laaglandbos en mangrove. Eet vruchten, zaden, bloemen en bladeren van een groot aantal boomsoorten. Broedt in natuurlijke holten en in nestkasten die voor de soort zijn opgehangen.

Verspreiding en trek

Endemisch op Puerto Rico. De wilde vogels leven op drie plaatsen: in het El Yunque National Forest in de Sierra de Luquillo, de enige plek waar de soort het dieptepunt overleefde; in het staatsbos Río Abajo in de karst, waar sinds 2006 in gevangenschap gefokte vogels worden uitgezet en die sinds 2013 zelfstandig broeden; en in het staatsbos Maricao, waar sinds 2015 vogels zijn uitgezet. Waarnemingen buiten deze gebieden zijn zeldzaam.

• Jaarrond
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

De meeste kans geeft El Yunque, waar ze in de vroege ochtend luid roepend over het bos vliegen. In Río Abajo zijn ze rond de uitzetplaats in de karst soms te horen. Zittende vogels gaan op in het groene bladerdak.

Staat van instandhouding

Ernstig bedreigd. Na het dieptepunt van 1975 groeide de wilde populatie langzaam, maar de orkaan Maria vernietigde in 2017 een groot deel van het bos in El Yunque, waarna daar slechts enkele wilde vogels overbleven. Door nieuwe uitzettingen bereikte het aantal vrij levende vogels in El Yunque in 2025 met minstens 75 vogels het hoogste niveau sinds het begin van het programma. Het totale aantal, wild en in gevangenschap samen, ligt rond de vijfhonderd. Orkanen, predatie door de roodstaartbuizerd en ratten, en nestconcurrentie blijven bedreigingen.

Wetenschappelijke naam

Amazona vittata | (Boddaert, 1783)

Boddaert beschreef de soort in 1783 als Psittacus vittatus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Amazona werd in 1830 ingevoerd door Lesson. Amazona komt van 'Amazone', de Franse naam die Buffon aan diverse tropisch-Amerikaanse papegaaien gaf, omdat ze uit het Amazonegebied kwamen. vittata is Latijn voor 'met een band' (vitta 'lint, band'), naar de rode band op het voorhoofd. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Puerto Rico (oorspronkelijk opgegeven als Santo Domingo).