Alle soorten › Papegaaiachtigen › Papegaaien › Geelvoorhoofdamazone
Geelvoorhoofdamazone | Amazona ochrocephala
Yellow-crowned Amazon | Amazona coroniamarilla
De geelvoorhoofdamazone is een wijdverbreide Zuid-Amerikaanse amazone die in het Caribisch gebied op twee manieren voorkomt: als inheemse, schaarse standvogel op Trinidad en als exoot op enkele andere eilanden, afkomstig van ontsnapte of vrijgelaten kooivogels. Als kooivogel is ze al lang in trek om haar vermogen geluiden na te bootsen.
Geluid
Luide, schorre kreten en lange, rommelende reeksen van gorgelende, trillende en fluitende klanken, afgewisseld met herhaalde krijsende roepen. Het meest actief vlak na zonsopgang en voor zonsondergang.
Opname: Jacob Wijpkema — CC BY-NC-SA 4.0 · ingekort tot de eerste 60 s, mono · xeno-canto
Herkenning
33–38 cm, fors, met een korte, brede staart. Groen, met een gele vlek op voorhoofd en kruin; de nekveren hebben donkere randjes. Een witte oogring. In de vleugel een rode spiegel en een rode vleugelboeg, met donkerblauwe toppen aan arm- en handpennen; de basis van de buitenste staartpennen is rood. De snavel is donker met een grote hoornkleurige of roodachtige vlek op de bovensnavel. De seksen zijn gelijk. Ondersoorten verschillen in de hoeveelheid geel op de kop; ontsnapte vogels kunnen tot de geelkoppige vormen behoren.
Verwarringssoorten
Op Trinidad is de oranjevleugelamazone Amazona amazonica veel algemener; die heeft blauw en geel op de kop, gele wangen, een oranje vleugelspiegel en geen rood op de vleugelboeg. De geelvleugelamazone A. barbadensis van Bonaire heeft een wit voorhoofd, geel rond het oog en een gele vleugelboeg. De blauwvoorhoofdamazone A. aestiva heeft blauw boven de snavel en een overwegend zwarte snavel; de geelnekamazone A. auropalliata heeft het geel in de nek.
Leefgebied
Op Trinidad laaglandbos, moerasbos en palmmoeras en bosranden langs rivieren, ook mangrove en open land met verspreide bomen. Op Grand Cayman en Puerto Rico vooral rond bebouwing, in tuinen en parken. Eet vruchten, zaden, noten en bloesem. Broedt in boomholten, ook in dode palmen.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld naar de vegetatietypen van het Caribisch gebied.
Verspreiding en trek
Inheems op Trinidad, waar ze schaars en plaatselijk is; niet van Tobago bekend. Ingevoerd op Grand Cayman en op Puerto Rico, waar ze in het wild lijkt te broeden. Losse meldingen van waarschijnlijk ontsnapte vogels zijn er van onder meer Curaçao en Barbados. Buiten het gebied in Panama en het noorden van Zuid-Amerika, van Colombia en Venezuela tot de Guyana's en het Amazonebekken.
- Jaarrond
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Hoe en wanneer kijken
Op Trinidad tussen de veel talrijkere oranjevleugelamazones letten op vogels zonder blauw en geel op de wangen, met een gele kruin en rood op de vleugelboeg; in de vlucht valt de rode in plaats van oranje vleugelspiegel op. Groepjes vliegen vooral 's ochtends en tegen de avond tussen slaap- en voedselplaatsen.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd, maar plaatselijk afgenomen door vangst voor de handel en verlies van bos. In Trinidad een schaarse inheemse soort; op Grand Cayman en Puerto Rico een exoot.
Wetenschappelijke naam
Amazona ochrocephala | (Gmelin, 1788)
Gmelin beschreef de soort in 1788 als Psittacus ochrocephalus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Amazona werd in 1830 ingevoerd door Lesson. Amazona komt van 'Amazone', de Franse naam die Buffon aan diverse tropisch-Amerikaanse papegaaien gaf, omdat ze uit het Amazonegebied kwamen. ochrocephala is Grieks, van ōkhros 'okergeel' en kephalē 'kop', naar de gele kruin. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Venezuela (beperkt van 'Zuid-Amerika').