Cubaanse amazone | Amazona leucocephala

Geluid

Luidruchtig. Een hard, schor raa-raa of krrah, in de vlucht vaak in reeksen herhaald, daarnaast krijsende en snaterende geluiden. Groepen op slaapplaatsen en bij voedselbomen zijn van ver te horen.

Herkenning

28–33 cm, gedrongen, met een korte, afgeronde staart. Het verenkleed is groen, de veren met zwarte randjes, wat een geschubd patroon geeft. Voorhoofd en oogring zijn wit, keel, wangen en onderkant van het gezicht roze tot rozerood. Op de buik zit een kastanjebruin tot wijnrood vlak, dat in grootte sterk varieert en bij de Bahamaanse vogels vaak groter is. De handpennen zijn blauw, de staart heeft rood aan de basis van de buitenste veren. De snavel is licht hoornkleurig. De seksen zijn gelijk. Vliegt met snelle, ondiepe slagen onder de lichaamsas, meestal in paren of groepjes die luid roepen.

Verwarrings­soorten

Op Cuba is de Cubaanse parkiet Psittacara euops de enige andere inheemse papegaai; die is kleiner en slanker, met een lange, spitse staart, rode vlekjes op kop en hals en rood onder de vleugel. De Hispaniola-amazone Amazona ventralis heeft eveneens een wit voorhoofd, maar een zwarte oorvlek en geen rozerode keel. Op de Bahama's en de Kaaimaneilanden kunnen ontsnapte kooivogels van andere amazones opduiken; het wit-roze gezicht is daar het belangrijkste kenmerk.

Leefgebied

Droog en halfgroen loofbos, kalksteenbos, pijnbos (op Abaco en in het westen van Cuba), palmmoerassen en open land met verspreide bomen, ook plantages en tuinen aan de bosrand. Eet vruchten, zaden, bessen en bloemen, onder meer van palmen. Broedt in boomholten, vaak in oude spechtenholen of dode palmen; op Abaco in holen in de kalksteenbodem van het pijnbos, waar de nesten beschermd zijn tegen bosbranden.

Verspreiding en trek

Op Cuba verspreid maar plaatselijk, vooral in de grotere bosgebieden zoals op het schiereiland Zapata, Guanahacabibes en in de oostelijke bergen, en op Isla de la Juventud. Op de Bahama's alleen op Abaco en Great Inagua; vroeger ook op andere eilanden. Op de Kaaimaneilanden op Grand Cayman en Cayman Brac; op Little Cayman verdwenen. Buiten het gebied komt de soort niet voor; losse waarnemingen elders, onder meer op Puerto Rico, betreffen ontsnapte kooivogels.

• Jaarrond
• donker = kerngebied, licht = dun verspreid

Hoe en wanneer kijken

Op Grand Cayman in het binnenland en bij de botanische tuin, op Cayman Brac in het Parrot Reserve op de kalksteenrug, op Abaco in het pijnbos van het nationaal park in het zuiden. De vogels zijn het actiefst in de vroege ochtend en laat in de middag, als ze tussen slaapplaats en voedselbomen pendelen en daarbij luid roepen.

Staat van instandhouding

Gevoelig. De soort is achteruitgegaan door vangst voor de kooivogelhandel, het kappen van bos en het verlies van nestbomen; orkanen kunnen eilandpopulaties tijdelijk sterk doen afnemen. Rond 2006 werden de populaties op Grand Cayman, Abaco en Great Inagua elk op enkele duizenden vogels geschat, op Cayman Brac op enkele honderden, op Cuba op ongeveer tienduizend. De internationale handel is verboden.

Wetenschappelijke naam

Amazona leucocephala | (Linnaeus, 1758)

Linnaeus beschreef de soort in 1758 als Psittacus leucocephalus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Amazona werd in 1830 ingevoerd door Lesson. Amazona komt van 'Amazone', de Franse naam die Buffon aan diverse tropisch-Amerikaanse papegaaien gaf, omdat ze uit het Amazonegebied kwamen. leucocephala is Grieks voor 'witkop', van leukos 'wit' en kephalē 'kop', naar het witte voorhoofd. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Cuba (later beperkt tot Oost-Cuba).