Alle soorten › Steltloperachtigen › Plevieren › Grijskopkievit
Grijskopkievit | Vanellus cinereus
Gray-Headed Lapwing | Avefría cabecigrís | Graukopfkiebitz | קיווית אפורת-ראש | Vanneau à tête grise
Een grote Oost-Aziatische kievit met een grijze kap, gele poten en een zwarte borstband. Tot voor kort een naam uit de Aziatische gidsen; sinds een vogel in het voorjaar van 2023 in Northumberland dagenlang op een weiland stond, hoort hij thuis in een Europese gids.
Klik op een duimnagel om de foto hierboven te wisselen.
Geluid
Een scherp, hoog tsjie-it dat de vogel in vlucht en bij onraad laat horen, doordringender dan het klaaglijke geluid van de kievit. Bij toenemende onrust wordt het een snel kri-ri-ri-ri, en op de broedgrond klinkt een klaaglijk, herhaald krie-it. Buiten de broedtijd is de soort betrekkelijk stil, dus reken er bij een dwaalgast niet op dat geluid je erheen brengt.
Opname: Barry Edmonston — CC BY-NC-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Herkenning
Groter dan de kievit en beduidend langpotiger, zonder kuif. Kop, hals en bovenborst zijn effen grijs, scherp afgesneden door een smalle zwarte band over de onderborst; daaronder is de vogel wit. De bovendelen zijn egaal koffiebruin, de stuit wit en de staart wit met een brede zwarte eindband. De snavel is geel met een zwarte punt, de oogring geel en de iris roodbruin; de poten zijn lang en geel. In vlucht is het patroon eenvoudig: bruine dekveren, helder witte armpennen en zwarte handpennen, met een witte ondervleugel. Jonge vogels zijn bruiner op de kop en hebben een vage of ontbrekende borstband.
Verwarringssoorten
In Europa is er niets wat op deze combinatie lijkt. De kievit heeft een kuif, korte roodachtige poten en een zwarte borst zonder grijze kap. De steppekievit is kleiner, zandbruin, heeft een gestreepte kop en zwarte poten. Het dichtst in de buurt komt de witstaartkievit, die ook lange gele poten heeft, maar die is kleiner, bleek beige op kop en borst, mist de zwarte borstband en heeft een geheel witte staart. Wie een grijskoppige kievit met gele poten ziet, moet vooral controleren of de borstband en de gele snavelbasis kloppen.
Leefgebied
In het broedgebied natte graslanden, rijstvelden en de randen van moerassen; buiten de broedtijd ook drooggevallen oevers en geïrrigeerd land. Een dwaalgast in Europa is te verwachten waar kieviten staan: vochtig, kort grasland, natte weilanden, plas-drasgebieden en kale akkers. De vogel foerageert lopend en stilstaand, met korte spurtjes, en houdt zich net als thuis het liefst bij ondiep water op.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens EUNIS — de Europese standaard voor leefgebieden.
Verspreiding en trek
Broedvogel van Mantsjoerije, het Amoergebied en de eilanden ten oosten daarvan, overwinterend van het noordoosten van het Indiase subcontinent tot Indochina en, voor de eilandvogels, deels op Honshu zelf. Zwerfgevallen zijn bekend uit Zuidoost-Azië en Australië, en ook van ten westen van het areaal. Voor Europa gaat het om een handvol gevallen, waaronder in Scandinavië en in het voorjaar van 2023 in Northumberland. Verwacht kan worden dat het aantal gevallen langzaam oploopt, zoals bij meer Oost-Aziatische steltlopers.
Hoe en wanneer kijken
Deze soort zoek je niet, je reist ernaartoe. Wel loont het om in mei en juni grote kievitgroepen op natte weilanden en plas-draspercelen af te werken, want daar zou een dwaalgast zich bij aansluiten. Komt er een melding, houd dan rekening met een mobiele vogel die tussen percelen heen en weer trekt; scan de zoom van het natste stuk en let op de gele poten, die in kort gras al op grote afstand oplichten.
Staat van instandhouding
Wereldwijd niet bedreigd (IUCN: Least Concern), met een areaal dat in Oost-Azië eerder groeit dan krimpt; in het eilanddeel van het areaal heeft de soort zich in de twintigste eeuw noordwaarts uitgebreid. Lokaal drukken drooglegging van natte graslanden, intensivering van de rijstbouw en verstedelijking op de aantallen. Voor Europa is de soort vooral een barometer van hoe ver Oost-Aziatische steltlopers kunnen dwalen.
Wetenschappelijke naam
Vanellus cinereus | (Blyth, 1842)
Blyth beschreef de soort in 1842 als Pluvianus cinereus; omdat ze later in een ander geslacht is geplaatst, staan auteur en jaartal tussen haakjes. Het geslacht Vanellus werd in 1760 ingevoerd door Brisson. Vanellus is Latijn voor 'kleine wan', een verkleinvorm van vannus 'wan'. cinereus is Latijn voor 'asgrauw', van cinis 'as', naar de grijze kop en hals. Het eerst beschreven exemplaar kwam uit Calcutta in India.



