Alle soorten › Valkachtigen › Valken en caracara's › Aplomadovalk
Aplomadovalk | Falco femoralis
Aplomado Falcon | Halcón Aleto
De aplomadovalk is een slanke, langstaartige valk van open grasland met verspreide yucca's en mesquitestruiken, ooit wijdverbreid in het zuidwesten van de Verenigde Staten maar daar in de twintigste eeuw vrijwel verdwenen. Sinds de jaren negentig broedt hij, dankzij een langlopend herintroductieprogramma, weer op een klein aantal plekken in het zuiden van Texas.
Geluid
Bij het nest en tijdens de balts laat de aplomadovalk een snelle reeks scherpe, kekkerende kreten horen, luider en aanhoudender dan bij de Amerikaanse torenvalk. Buiten die situaties is de soort overwegend stil.
Opname: JAYRSON ARAUJO DE OLIVEIRA — CC BY-NC-SA 4.0 · Reserva do Setor Sítio de Recreio Caraíbas-Goiânia, Goiás, Brazil · xeno-canto
Herkenning
Een slanke valk met een zwart-wit gestreepte kop, een lichte borst die overgaat in een brede zwarte borstband en een roestoranje onderbuik. De bovendelen zijn donkerbruin tot leiblauw, de lange staart is smal zwart-wit gebandeerd. Juveniele vogels zijn bruiner met meer streping op de borst.
Verwarringssoorten
De Amerikaanse torenvalk is aanzienlijk kleiner en mist de brede zwarte borstband en de scherp getekende kopstrepen. De slechtvalk is groter en gedrongener, met een brede snor in plaats van de dunne, dubbele kopstreping van de aplomadovalk, en mist de duidelijke driekleurige onderzijde.
Leefgebied
Open, droog grasland met verspreide yucca's, mesquite (doornige peulstruik van het zuidwesten, vormt dichte bosjes) en agave's vormt het kernhabitat, vaak in de buurt van kustvlaktes met zoutgras in het zuiden van Texas. De soort jaagt vanaf lage uitkijkposten op grote insecten, hagedissen en kleine vogels, en broedt bij voorkeur in oude nesten van kraaien of andere roofvogels in een verspreide boom of yucca.
Waar de vogel het meest zit, ingedeeld volgens de USNVC — de vegetatie-indeling van de Verenigde Staten en Canada — en CMECS voor zee en kust.
Verspreiding en trek
Het historische verspreidingsgebied in de Verenigde Staten liep over de droge graslanden van Texas, New Mexico en Arizona, maar door habitatverlies en pesticidengebruik verdween de soort daar in de eerste helft van de twintigste eeuw vrijwel volledig. Vanaf 1985 is een grote populatie in gevangenschap gefokte vogels uitgezet in het zuiden van Texas, waar inmiddels een kleine, zichzelf in stand houdende populatie broedt; het grootste deel van het verspreidingsgebied ligt nog altijd in Mexico, Midden-Amerika en Zuid-Amerika tot in Vuurland.
- Jaarrond
- Broedvogel (zomer)
- Winter
- Doortrek
- donker = kerngebied, licht = dun verspreid
Waar en wanneer kijken
De beste kans in de Verenigde Staten ligt in de kustvlaktes met zoutgras van het schiereiland Laguna Atascosa in het zuiden van Texas, waar de uitgezette populatie het dichtst is; zoek naar een slanke valk die laag over het grasland jaagt vanaf een yucca of paal.
Staat van instandhouding
Wereldwijd is de soort niet bedreigd (LC) door het grote verspreidingsgebied in Midden- en Zuid-Amerika, maar in de Verenigde Staten staat de aplomadovalk te boek als bedreigd. Decennialange herintroductie door uitzetten van in gevangenschap gefokte vogels heeft geleid tot een klein, broedend bestand in zuidelijk Texas, dat nog altijd afhankelijk is van voortgezette bescherming van de resterende kustprairie.
Wetenschappelijke naam
Falco femoralis | Temminck, 1822
Temminck beschreef de soort in 1822 als Falco femoralis; het geslacht is sindsdien ongewijzigd gebleven, vandaar geen haakjes om auteur en jaartal. Falco is Latijn voor 'valk'; femoralis betekent 'van de dij' en verwijst naar de roestoranje bevedering op de dijen en onderbuik.